ارجمند بانو تخمیناً 1594 ییلده مشهدده توغیلگن. او اصلی ایرانلیک بۉلیب، باباسی و آته-آنهسی کمبغللیک یوزهسیدن هندستانگه کۉچیب کېلیب، اکبرشاه ملازمتیگه خدمتگه کیرهدی. 1611 ییلده ارجمند بانونینگ عمهسی نورجهان (مِهرنسا) جهانگیرشاهگه تورموشگه چیققچ، ارجمند بانونینگ باباسی اعتمادالدوله باش وزیرلیک منصبیگه، یوتهسی اعتقادخان (آصف خان) اېسه سرای باشقرووچیسی لوازمیگه کۉتریلهدی. 1613 ییلی 19 یاشلی ارجمند بانو 21 یاشلی شهزاده خرّمگه (شاه جهان) تورموشگه چیقهدی. اۉتکیر عقل-ادراک و دید-فراست صاحبهسی بۉلگن ارجمند بانو تېز کونده تدبیرکارلیگی، نازک طبیعتی، عفتی و تېنگسیز حسن-لطافتی بیلن سرای اعیانلری اۉرتهسیده کتّه اعتبار قازانهدی. خصوصاً، جهانگیرشاه ارجمند بانونی نهایتده اعزازلردی. چونکه جهانگیرشاه بیلن شهزاده خرّم آرهلریده وجودگه کېلگن اَیریم کېلیشماوچیلیکلرنی ارجمند بانو حل قیلیشگه کیریشر و بو ایش نینگ عهدهسیدن چپقردی. طبيعيکی، بوندهی اېزگو خدمتلری عوضیگه هر ایکّی تامان نینگ التفاتیگه سزاوار بۉلهدی. شونینگ اوچون بۉلسه کېرهک، کۉپ اۉتمهی سرایده ارجمند بانو ممتاز محل بېگیم (سرای نینگ کۉرکی) دېیه اتله باشلندی. ارجمند بانوگه بېریلگن اوشبو نام اونگه شان-شهرت کېلتیریب جهانگه مشهور قیلدی و نامی تاریخ صحیفهلریگه کۉچدی.
1628 ییل فبروریده اېری شاه جهان تختگه اۉتیرگچ، یاش ملکه ممتاز محل بېگیم سلطنت ایشلریده اونگه یاردملشیب، رېجهلیک مصلحتلری بیلن حکمدارنی تۉغری یۉلگه باشلهدی. سرایده او مصلحتچی و مُهردارلیک لوازمیده اېدی.
ممتاز محل بېگیم یخشی کونلرده هم، آغیر دَملرده هم، حربي سفرلرده هم اېریگه وفادار یار، صادق همراه و جفاکش همدرد بۉلدی. او قیسقه عمری دوامیده 14 نفر فرزند کۉردی. «تذکرت الخواتین» اثریده یازیلیشیچه، ممتاز محل بېگیم نینگ دنیاده قالدیرگن فرزندلری سکّیز نفر تۉرت قیز، تۉرت اۉغیل بۉلیب، قالگن آلتی نفری یاشلیگیده نابود بۉلگن. اونینگ اۉغیللری دارا شُکوه (1616-1659)، شاه شوجۉ (1617-1661)، اورنگزېب (1618-1707)، مراد بخش (1621 – 1658)، قیزلری -جهان آرا بېگیم، انجمن آرا بېگیم، دهر آرا بېگیم و کیتی آرا بېگیم دیر.
ملکه ممتاز محل بېگیم شاه جهان حکمرانلیگی نینگ تۉرتینچی ییلی، یعنی 1631 ییل 17 جون چهارشنبه کونی نوبتدهگی سفر چاغیده، بورهانپورده 14-نچی فرزندینی توغیش پیتیده 38 یاشیده وفات اېتدی. ممتاز محل بېگیم حیات بیلن وداعلشرکن، اېری شاه جهاندن فرزندلریگه مهربان بۉلیشنی، بوندن بویان باشقه اویلنمسلیکنی و نهایت، اونگه اتهب، دنیاده تېنگی یۉق اولوغوار، حشمتلی مقبره بنیاد اېتتیریشنی التماس قیلدی.
ممتاز محل بېگیم اۉلیم آلدیدن اۉز بالهلری بیلن وداعلشرکن، شاه جهان نینگ احوالیدن خبردار بۉلیب، اونگه غمخۉرلیک قیلیب توریشنی اۉزی نینگ کتّه قیزی جهان آرا بېگیم ذمّهسیگه یوکلهیدی.
شاه جهان سېویکلی رفیقهسی ممتاز محل بېگیم نینگ وصیتلریگه تۉله عمل قیلهدی. ذاتاً، او کېینگی 36 ییللیک عمری دوامیده اویلنمهی اۉتهدی. مونس و وفادار رفیقهسی نینگ نامینی ابديلشتیریش مقصدیده، اونگه اتهب یلتیراق آق مرمردن حشمتلی مقبره قوردیرهدی. اگره شهریدهگی اولکن مقبره نینگ قوریلیشیگه ییگیرمه مینگ متخصص اوسته و ایشچیلر جلب قیلینیب، 18 ییلده قوریب بیتکزیلدی. بو اولوغوار آبده «سېوگی و وفا» قصری نینگ قوریلیشیگه 40 میلیون روپیه مبلغ صرفلنگن.
مقبره قوریب بیتکزیلگچ، مرحومه ممتاز محل بېگیم نینگ خاکینی کۉچیریب کېلتیریب دفن اېتیشدی. اوشبو اولوغوار حشمتلی مقبرهنی ممتاز محل بېگیم باشیگه کيدیریلگن تاج رمزیده «تاج محل» دېب اتهدیلر.
