خاتینلرگه چیرایلی سۉزلر ایتیش اولرنینگ روحینی ایرکهلش کبی دیر. خاتین نفیس بۉلیشی بیلن بیرگه کیرهک بولگن پیتلرده عدالتسیزلیکلرگه بویین ایگمهیدیگن، جسور و برداشلی طبیعتگه هم اېگه دیر. اونینگ برچه فضیلتلرینی افادهلاووچی کوپلب سۉز ایتیلگن. بیراق، اېنگ گۉزهل کوچلی عیال حقیدهگی سۉزلر کبی تاثیرلی بۉلگنلرینی جوده آز اوچرهتهمیز.
کبرا کیوان، عبدالجلیل کلانتری قیزی هجری قویاش 1339. ییلی فاریاب ولایتی مرکزی میمنه شهری نینگ تالار خانه گذریده آیدین بیر عایلهده توغیلگن. کبرا، بالهلیک پیتیدن بیلیم، اۉقیش و اۉرگنیشگه چوقور اشتیاقی بار اېدی، شو اوچون هم اونینگ ذوق و علاقهسی حیاتینی یۉنهلتیریشگه یاردم بېردی. باشلنغیچ و لیسه اۉقوو دورهلرینی میمنه شهری نینگ ستاره لیسهسیده یوقاری بهالر بیلن 1360. ییلیده بیتیرگن. سۉنگ، اۉقووتوچی صفتیده جبرئیل غوث الدین مکتبیده ایشگه باشلهدی و بیر قنچه وقتگچه مکتبده باش اۉقووتووچی بۉلیب هم خدمت قیلدی. استاد کبرا، ایش آقیمیده فاریاب عالی معلم تربیهلش موسسهسیده اۉقیشینی دوام بېرگن. کېنچهلیک فاریاب پیداگوژی عالی اۉقووینی تیل و ادبیات بۉلیمینی اۉقیب، اۉشه ییرده مقدس استادلیک وظیفهسینی بجریشگه مشرف بۉلگن. شونینگ دیک کبرا استعدادی طفیلی تیزلیک بیلن خلق آرهسیگه اۉقیش و فرهنگ بوییچه تانیقلی کیشیگه ایلندی.
استادلیکدن تشقری کبرا فاریاب ولایتی نینگ بیرینچی خاتین-قیزلریدن اېدی که، فاریاب رادیوسیده فرهنگی و خبر بۉلیملرینی اۉز آنه تیلی یعنی اۉزبېک تیلیده باشلهدی. کبرا کیوان اوشبو تشبثی آرقهلی خاتین-قیزلر نینگ یېتکرمهلرده قتنهشیشلریگه ینگی یۉل آچدی. اونینگ فرهنگ سېورلیگی و بیلیمگه بۉلگن علاقهسی اینیقسه آنه تیلیگه نسبتا چوقور سېوگیسی طفیلی، 1361. ییلی پیداگوژی موسسهسیده اۉزبېک تیل و ادبیاتی بۉلیمیده استاد صفتیده ایشگه کیردی. اوچ ییل وظیفهسی دوامیده کیوان اۉقووچیلرنی تعلیم بېریشگه موفق بۉلدی.
کبرا، فاریاب محلی رادیوسیده فعالیت یوریته یاتگن چاغیده یازیشگه و شعر ایتیشگه باشلهگن. “تجربه بیلیم نینگ آنهسی” دیگنلریدیک، اۉقووتوچیلیک و یېتکرمهلردن آلگن تجربهسی، اونینگ اجتماعی و تنقیدی قرهشلرنی شکللنتیردی. وقت اۉتیشی بیلن شعرلری اۉزیگه خاص توس آلدی. بو توسلر اجتماع دردلری، فرهنگی کېلیشمووچیلیک و خاتین-قیزلر تۉغریسیده جدی دقت قیلیشدن عبارت اېدی. اونینگ ایجادی کۉپینچه اۉزبېک و دری تیللریده بۉلگن. شاعره کبرا نینگ شعرلریده تورلی خیل موضوعلرنی یاریتیشگه اورینگنینی یققال کۉریشیمیز ممکن. اۉرنک: انقلاب، علم، ملی بیرلیک، دۉستلیک، اۉزبېکلر، اۉقووتوچی، نوایی، وطن، ایشچیلر، بیراق(بیرق) کبی موضوعلر لېکن بولر ایچیدن سېوگی برچهسیدن اوستونراق تورهدی. اونینگ شعرلریده فقط موضوع اېمس، بلکه وزن و شکل هم خیلمه-خیل دیر. اینیقسه شکل نقطه نظریدن غزل، مثنوی، مخمس، تۉرتلیک، نیمایی، آق شعر و هجایی شعرلرنی کلاسیک و غیر عروضی شکللریده اوچرهتهمیز. اونینگ شعرلری وزن نقطه نظریدن هم تورلی عروض بحرلری و وزنلریده یازیلگن. کبرا اۉزینی آق شعر و چارپاره یازیش اسلوبلریده هم سینهب شعر ایتگن.
«آلتین تاج» کبرا کیوان نینگ بیرینچی شعری تۉپلمی سنلهدی. اوشبو تۉپلم، کبرا نینگ 60گه یقین اۉزبېکچه شعرلری همده 70 عنواندن آرتیقراق دری تیلیدهگی شعرلرینی اۉز ایچیگه آلهدی. «آلتین تاج» اثری اولوغ بیک میرزا انجمنی تمانیدن 1387. ییلیده اۉغلی احمد جاوید کیوان آرقهلی، استاد هدایت الله هدایت اهتمامی همده دکتور شفیقه یارقین نینگ کیریش سۉزی بیلن باسیمدن چیقدی. شاعره کیوانی نینگ اوشبو شعری تۉپلمیده سیاسی، اجتماعی و تورلی مناسبتلرگه بغیشلب یازگن شعرلری موجود. توپلمدهگی شعرلری شکل جهتیدن هم خیلمه-خیل دیر. کیوان نینگ قالگن شعرلری هم بیر تۉپلم شکلیده «آرزوهای ناتمام» آتی بیلن یعنی تمام بۉلمهگن آرزولر؛ بو اثر هم حرمتلی اۉغلی احمد جاوید کیوان نینگ تلاشی، همده فاریاب ولایتی نینگ خاتین-قیزلر ریاستی نینگ اۉنهری و همکارلیگی بیلن و آسیا بنیادی نینگ مالی حمایهسی بیلن باسیمدن چیققن. اوشبو شعری تۉپلمده شعرلریدن تشقری، کبرا کیوان نینگ حیاتی حقیده هم آیدینلیک کیریتیلگن. اونینگ شعرلری کۉپلب یېتکرمهلرده جملهدن فاریاب جریدهسی، بېلگی هفتهلیگی و یولدوز جریدهلریده نشر بۉلگن.
ایتیب اوتگنیمیز دیک کبرا کیوان، شعرلریده خلق دردینی، ملی بیرلیک و بیلیم اهمیتی کبی موضوعلرنی عکس اېیتیرگن. اینیقسه، ثور نینگ اۉزگریشی طفیلی یوزهگه کېلگن ایریم ملی تېنگسیزلیکلر و آسایشده تورموش قوریش غایهسینی ایلگری سورهدیگان سیاسی حرکتلر بیلن یقیندن علاقهده بۉلیب، اېنگ مهمی عیاللر محرومیتگه قرشی کۉرهشیب کېلگن جسور عیاللردن دیر. کبرا کیوان، یالغیز شعریت بیلن قیزیقمهگن، بلکه اۉز زمانی نینگ تانیقلی عیال ژورنالیستلریدن بیری هم اېدی.
او نینگ ایشلریدن اۉرنک: اۉشه کېزده قیزلر اوچون ایش و اۉقیش یۉنهلیشیده توغیلگن قیینچیلیکلر کۉپ اېدی. اۉقووتوچی خاتین-قیزلر تورلی تهدیلر، حتی اۉلیم بیلن دوچ کېلگن اېدیلر. قاله بیرسه مینگلب انسانلیک جنایتلری، کېتمه-کېت یوز بېرگندی. عدالتسیزلیکلر و دواملی ظلملر اونی کورهش یۉلیده آدیم کوترییشگه اوندهدی. شونینگ اوچون هم اونینگ کېنگی اېستک و آرزوسی؛ خاتین-قیزلرگه حرمت قیلینیشی و اولرنینگ اۉرنینی توپلومده مهم اېکنینی بیلدیریش اېدی. اینیقسه، “ایرکک قیلهآلهدیگننی، خاتین هم قیلهآلهدی” دېگن سۉزی بیلن عیاللر توپلوم نینگ یریمی اېکنیگه اورغو بېریش اېدی. او، خاتینلر نی هم سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی بۉلیملرده فعال قتنشیشلرینی اېستهگن. کبرا، خاتینلر بیر جمیعتنی یېتکچیسی بۉلیشگه قادر دېگن فکرگه اېگه اېدی. اۉقیمیشلی خاتین، اۉقیمیشلی بیر جمعیت توزهلیشیگه سبب بۉله دی، دېب تاکید قیلردی.
1372 ییلیدن تا 1377 ییلیگچه سیاسی تهدید، روحی باسیم و آغیر عایلوی حادثهلر بیلن دوچ کېلدی. کبرا، اوشبو ییللرده نیچهته یقین عایله اعضاءلرینی قۉلدن بېردی. کیتمه-کیت یوز بېرگن اوشبو شرایط طفیلی روحی کسللیککه چلیندی. اونینگ کسللیگی بیر ییل دوام اېتدی. کبرا کیوان اوشبو آغیر شرایط عاقبتیده 1374. قوس آیی نینگ 22. کونی 35 یاشیده میمنه شهریده وفاسیز دنیادن کۉز یومدی. کبرا حیاتدن کۉز یومگنیده، حالی وایگه یتمهگن و آنه مهریدن تویمهگن بالهلری بار اېدی. اولردن بیری انجنیر جاوید کیوان کېنچهلیک، رحمتلی آنهسی نینگ اېسدهلیگیگه احتفال آلگندی. اوشبو تشبثی آرقهلی آنهسیگه اۉزی و عایلهسی نینگ منتدارچیلیگینی بیلدیرگن. قالهبیرسه، خلقیگه خدمت قیلگن کیشی نینگ اونوتیلمسلیگینی و منگو یششینی هم تاکیلهگن.
اۉزبیک شاعره میز قیسقه عمر کۉرگن بۉلسه-ده، یشهمی دوامیده تانیقلی سیمالر ارهسیدن اۉرین آلگن. اېنگ مهمی اونینگ آنه تیللی تۉغریسیده بۉلگن چوقور سېوگیسی و حرمتی ، اینیقسه اینتیلیشلری اونی شاعرلیک و یازووچیلیک کوچهلریده یېتکچیلیک قیلدی. شو بیلن جمعیتیده بار قیینچیلیکلرنی، خاتین-قیزلر اۉرنینی یوکسلتیریشی، اۉزبېک تیلی و تورهسینی رواجلنتیریشی اوچون اۉز اولوشینی قۉشدی. منه بوگون اونینگ حیاتی، ایش و بیلیم حرکتلری یاشلریمیز اوچون اۉرنک دیر. چونکه آنه تیلنی اسرهب-اویلهگن انسان اۉز توره و کیملیگی نینگ قوریقچیسی دیر و کېلهجک اولادگه یارقین بیر الگو.
