ادبیات- بو انسانی حس و تویغولر، فکرلر و تجربهلرنی تیل آرقهلی افادهلش صنعتی دیر. او؛ شعر، حکایه، درامه و نثر شکللریده یوزهگه کېلهدی. شونینگدیک، ادبیات یشم، مدنیت و تاریخ نینگ یانسمهسی دیر. اینیقسه ادبیات، انسانیت و آچوننی چوقورراق انگلشگه یاردم بېرهدی.
حاجی مراد خان وکیل اۉغلی، غلام سخی وکیلزاده یورتداش اندخویی، قویاش 1340 ییلی، فاریاب ولایتی اندخوی نینگ «کاسهگر کلال خانه» گذریده بیر آیدین و ضیاءلی عایلهده توغیلگن. اونینگ آتهسی بیلیملی کیشی بۉلیب اۉشه کېز نینگ شهردارلیک یا بلدیه باشقرمهسیده باشقرووچی صفتیده ایشلهگن. غلام سخی، اېلک اۉقوولرینی ابتداییه و قاضی بابامراد، اۉرته و ثانوی دورهسینی اېسه اندخوی نینگ ابو مسلم لیسهسیده بیتریگن. وکیلزاده، مکتبدن فراغت تاپگنیدن سۉنگ، قویاش 1358. ییلی کانکور سیناوینی موفقیت بیلن اۉتکزیب، کابل بیلیم یورتی، تیل و ادبیات فاکولتهسی نینگ دری بۉلیمیگه اۉقیشگه کیردی. او، مکتب چاغیدن آق ادبیات فاکولتهسیگه قیزیقر اېدی. قویاش 1362. ییلی نینگ دلو آییده یعنی تۉرت ییلدن کېین اوشبو فاکولتهنی موفقیت بیلن بیتیریب، لیسانس حجتینی قۉلگه کیریتدی.
سۉنگره مزار شریف شهریده اۉزبېک تیلیده ترقلهیاتگن «یولدوز» جریدهسیده ایش آلیب باردی. وکیلزاده یورتداش قویاش 1368. ییلی نینگ حمل آییگهگچه اوشبو یۉنهلیشده فعالیت قیلیشگه دوام اېتدی. کېینچهلیک، اندخوی اولوسوالیگی نینگ امنیه قومندالیگیده عسکرلیک مکلفیتینی اۉرینگه کېلتیریگن. 1368. ییلی نینگ جوزا آییده ترخیص آلیب، کېین ینه بیر مدت «یولدوز» جریدهسیده فعالیت کۉرستگن. وکیلزاده، خوددی شو ییل نینگ دلو آییده اندخوی برق ریاستیده محاسبه مدیری صفتیده ایشلهدی. کېینچهلیک قویاش 1373. ییلیده بو اداره باشلیغی صفتیده ایش آلیب باردی. اوشبو ییل نینگ حوت آییده تورکمنستان آرقهلی اندخوی نینگ تۉرت تومنیگه 110 کیلووات برق اوزهتیش لینلرینی کېنگیتیریش لایحهسی بۉییچه ایشلر باشلندی. وکیلزاده اندخویی، اوشبو عمومی منفعتگه خدمت قیلووچی لایحهنی عملگه آشیریش همده اندخوینی برق بیلن تامینلش و تورت تومن نینگ برق ترماقلرینی توزهتیش بۉییچه ایشچی گروهگه یېتکچیلیک قیلیشده هېچ قندهی حرکت و کوششنی ایهمهدی.
قۉشیمچه قیلگنده، او 1385. ییلی نینگ دلو آییده خلق تعلیم وزیرلیگی نینگ تعلیم دستورلری باشقرمهسیده اۉزبېک تیلی بۉییچه مصلتحچی و متخصص صفتیده فعالیت یوریتدی. 1390. هجری قویاش ییلی نینگ سنبله آییده اېسه ینه اندخوی برشنا یېتکچیسی اېتیلیب تعینلندی. 1400. هجری قویاش ییلی نینگ آخریگچه اوشبو لوازمده فعالیت آلیب باردی. حاضرده هم اندخویده اوشبو اداره ده خادم صفتیده خدمت قیلیب کېلماقده دیر.
وکیلزاده یورتداش، فاکولتهده بۉلگن دوریده شعری ایتیشگه باشلهگن. اونینگ شعرلریده نوایی، بابور، حافظ و بیدل شعرلری نینگ اېتکیسینی کۉریش ممکن. یورتداش، تاتلی آنه تیلی اۉزبېکچهده و دری تیلیده هم اثر یرهتهدی. اونی شعریت دنیاسیگه الهاملنتیرگن سبب و قیناق بو، خلقی و یورتی تۉغریسیده ایچیده جوشیب تورگن سېوگیسی و حرمتی دیر. شونینگدېک وکیلزاده مطالعه شیدالریدن بیری دیر. او، اۉزبېک تیلیده نوایی، بابور، شاه مشرب، فضولی، خوارزمی، لطفی هروی اثرلرینی مطالعه قیلگن. اینیقسه، بابور و نوایی شعرلریگه جوده قیزیققهدی. دری تیلیده اېسه بیدل، سعدی، حافظ، امیر خسرو اثرلرینی هم اۉقیگن دیر. وکیلزاده، متین اندخویی بیلن ادبی و فرهنگی جهتیدن چوقور مناسبت قورگن. اینیقسه، شعر بۉییچه رحمتلی متین اندخویی نینگ فکر و اۉنهریلریگه جوده دقت قیلگن. همده بو یۉنهلیشده، استاد لبیب بیلن هم اۉز شعرلرینی اۉرتاقلشگن.
وکیلزاده، اندخوی برشنا شرکتی نینگ رسمی ایشلری یانیده، اۉز فرهنگی ایشلریگه هم دوام اېتیریب، اۉزبېک و دری تیلیده اۉنلب منظوم و منثور اثر ایجاد اېتگن. او تۉرت ییل معارف وزیرلیگیده تالیف و ترجمه ریاستیده مشاور، تیل متخصصی و اۉزبېک تیلی درسلیک کتابلری نینگ مولفی و شونینگدېک بیر ییلدن کۉپراق معارف وزیرلیگده، انسان حقلری مستقل کمیسیونی نینگ نمایندهسی صفتیده ایش الیب بارگن. دېمک وکیلزاده اۉز رسمی وظیفهلری نینگ یانیده، «آیینه»، «باتور» و «آریانا» جهانی تلویزیونلریده هم اۉزبېک تیلیدهگی دستورلرنی ایلگری آلیب بارگن. بلخ محلی رادیوسیده هم اۉزبېک تیلیده فعالیت کۉرستگن. او قیرق ییللیک ادبی فرهنگی فعالیتلری جریانیده و آقیمیده اۉتیزدن کۉپ اثر ایجاد اېتگن و کۉپگینه اثرلری باسیلیب چیققن.
وکیلزاده، اۉز شعری و نثری ایجادیاتیده “وکیلی” و “یورتداش” سوی آتلرینی ایشلهتهدی. اونینگ اۉزبېک و دری تیللریده یرهتگن تحقیقی، بدیعی و ادبی یوزلریچه مقالهلری اولکهمیز نینگ تورلی جریده و کوندهلیکلریده اۉز اۉرنینی آلیب، باسیمدن چیققن. یازووچی میز نینگ باسیمدن چیققن اثرلری قوییدهگیچه دیر:
1- «کۉنگل نواسی» بیرینچی اۉزبېکچه-دری شعری تۉپلمی پاکستانده باسیمدن چیققن.
2- «بیلیم و قیزیقیشلر»بالهلر اوچون اوگیریلگن اثر.
3- «اېزگو نیت» ایکینچی اۉزبېکچه-دری شعری تۉپلمی
4- تاریخچه برق اندخوی
5- امیر علی شیر نوایی نینگ قیریق حدیثی (اربعین) 2010. کابلده، عزیزی باسمه خانهسیده باسیمدن چیققن
6- عبدالحمید آگه نینگ شعر تۉپلمی
7- «یادنامه» استاد محمد امین متین اندخویی وفاتی نینگ بیر ییللیگی مناسبتی بیلن یازیلگن پیاملر، مقالهلر و مرثیهلر تۉپملی 2021. ییلی- همده استاد متین اندخویی و اونینگ اثرلری 1404. ییلی
8- «تورکها در گستره تاریخ» محمد امین متین اندخویی تقریظی بیلن 2013. ییلی
9- «سۉز ایپاری» اۉزبېکچه شعری تۉپلم
10- «درد نشیدهسی» 1404. ییلی محمد عالم لبیب تقریظی بیلن
11- «تاریخ اندخوی» 1403 ییلی
12- «اونوتیلمس خاطرهلریم» اۉزبېکچه شعری تۉپلم
13- 12ته اۉزبېک درسلیک کتابلرینی معارف وزیرلیگی تعلیمی تیزیم اوچون اۉرتاق تالیف قیلگن. قالهبیرسه او کۉپلب ارزیگولیک کتابلرنی اۉزبېکچهگه اوگیرگن. ایتیشنی ضروردېب بیلهمیز که، یازووچیمیزنینگ ینه بیر قنچه اثرلری باسیمدن چیقیشگه تیار دیر.
الاهیم وکیلزاده یورتداش نینگ الهامی اوزولوکسیز بۉلیب، دایم بیلیم رواجی اوچون آقیب تورسین. اېستهیمیز که اونینگ اثرلری، کتابلرینی سېوهدیگان انسانلرگه یاغدو بۉلسین.
