میلادی تقویمیده ۸ – مارچ خلقارا خاتین-قیزلرنی بیرلشگن کونی اولهراق تعیینلنگن و بو کوندن بیر عصردن بېری نشانلنیب کیلماقده.
دېمک، ۸ – مارچ میلادی ۱۹۰۹-ییل، رسمی کۉرینیشده، خلقارا خاتین-قیزلر کونی تعیینلنگن بۉلسهده، بیراق بو ییلدن ایلگری عیاللر حقلری اوچون کۉپلب کورهشیشلر بجریلگن اېدی.
خلقارا خاتین-قیزلر کونی نینگ تاریخچهسی
خاتین-قیزلر حقلری اوچون کورهشیش و ناراضلیک ایلک بار امریکا و اروپاده ۱۸۵۷- ییلدن کېین باشلنگن اېدی و اوشبو کورهشیشلر عیاللر حقلری رسمیتگه تانیلیشی و اولرنی بیرلشتیریش اوچون بیر کون تَنلنیشیگه سبب بۉلدی.
امریکا و اروپاده عیاللر اولردن ایشخانهلرده کۉپ ایش آلینیشی بیراق اېرککلرگه نسبتن آز آیلیک بېریلیشیگه قرشی ناراضلیکلر باشلندی و بو ناراضلیکلر شیکاگو شهریده، تۉقمهچیلیک بیر ایشخانهسیده ناراض ایشلاوچی عیاللردن قطاری یانغینگه دوچ کېلیب، جان بېرگنلریدن کېین جدی بۉلدی.
واقعه بوندهی اېدی که شیکاگو شهریده تۉقمهچیلیک یېریک ایشخانهلریدن بیرینی عیال ایشلاوچیلری اولرنی ایش اوستیدهگی آغیر شرایطلریدن شکایت قیلیب، ناراضلیککه باشلهدی. کېین بو ایشخانه اېگهسی ناراضلیکلرنی باشقیریش اوچون عیاللرنی حبسگه آلدی و عیاللر حبسگه سقلنگن مکانگه یانغین صادر بۉلیب، ناراض ایشچی عیاللردن ۱۲۹ عیال الاوگه یانیب، جانلرینی بېردیلر و بو واقعه اېسه عیاللر حقلری اوچون جدی کورهشیشلرگه یۉل آچیب و نهایتده میلادی ۱۹۰۹ -ییلدن بۉیان عیاللر حقلرینی قۉللب-قوتلش مقصدیده بیر کون بېلگیلندی.
خلقارا خاتین-قیزلر کونینینگ غایهلری نیمه اېدی؟
دېمک، خلقارا خاتین-قیزلر کونیدن مقصد، بشریت ایچیده عیاللر بیلن اېرککلر بیر خیل حقگه اېگه بۉلیشلری دیر و بو کون ناملنیشی مقصد بۉلگن ناراضلیکلرگه ایشخانهلرده عیاللرنی اوستیدهگی آغیر شرایطلر کۉتریلیشی ، عیاللر بیلن اېرککلر اوچون بیر خیل آیلیک و ایش زمانی تعیینلنیشی و عیاللرگه حاملهدارلیک اوچون مخصوص بۉش کون اَجرهتیلیشی اېدی.
کېین اېسه عیاللرنی کونی مناسبتی جماعهنینگ بو قشری اوچون کۉپراق دادخواهلیک اېتیلیب، جماعهنینگ تۉرلی بۉلیملری اینیقسه، سیاست، اقتصاد و مدنیتگه عیاللرنی اونملی اۉرینی نظرگه توتیلیشی، عیاللر هم آواز بېریش و اۉزلرینی تقدیرینی اۉزلری حل قیلیش حقیگه اېگه بۉلیشلری مقصد کورهشیلدی.
عیاللر حقلری خصوصیده کورهشیشلر دوامی
خاتین-قیزلر خلقارا کونی تعیینلنگنیدن کېین هم عیاللرنی حق و حقوقلری اوچون دنیانینگ تۉرلی بورچکلریده کورهشیشلر و دادخواهلیکلر دوام اېتگن و حاضر هم دوام اېتیب کېلماقده.
خاتین-قیزلر خلقارا کونی رسمی تَن آلینگنیدن کېین، بیر ییل ایچیده دنیا بۉیلب، عیاللر حقلری اوچون کمیده ۳۰۰ ناراضلیک نمایش اۉتکزیلگنی رویخطگه آلینگن و دنیانینگ بیر چېککهسیده خاتین-قیزلر حق و حقوقلری نظرگه توتیلگن بۉلسهده، بیراق ینه بیر مملکت یا-ده منطقهده بو خصوصده توجه قرهتیلمهگنی، عیاللر اوچون بۉلگن دادخواهلیکلر دوامیگه باعث بۉلیب کېلماقده.
خاتین-قیزلر کونی و افغانستان عیاللرینینگ احوالی
بوییل ۸-مارچ خلقارا خاتین-قیزلر کونی افغانستانده شوندهی بیرحالده کېلدی که افغانستاننینگ حاکمیتی تېپهسیده، طالبان تۉرگن و افغانستان تۉرت-یریم ییلدن بۉیان، بو ایدیولوژیک و حربی گروه تامانیدن باشقیریلیب کېلماقده.
طالبان خلقارا تنقیدلرگه تَن بېرمهی، افغانستان جماعهسیده عیاللر حضورینی چېکلنتیرگن و انه شو باعث، حاضر افغانستان، دنیا بۉیلب عیاللر اوچون اېنگ یامان جغرافیهلردن بیری تانیلهدی.
حاضر افغانستانده عیاللر، اۉقیش، ایشلش و سفر قیلیش کبی دستلبکی حقلریدن محروم و طالبان تامانیدن حتا سیاحت مکانلری یا-ده عادیگینه سپورت و گوزهللیک سالونلریده هم بارالمهیدیلر.
اۉتگن ییللر دوامیده طالباننینگ بو یاندهشوویگه قرشی افغانستانلیک عیاللر ناراضلیک بیلدیریب، کابل شامل افغانستاننینگ تورلی ولایتلریده ناراضلیک نمایشلر اۉتکزدی. بیراق طالبان بو ناراضلیک نمایشلرنی زوروانلیک بیلن باستیریب، ناراض عیاللرنی توتقینگه آلیب اولرنی تهدیدلر بیل دوچ قیلدی.
طالبان افغانستان حاکمیتیگه قیتگنیدن بۉیان، کۉپلب فرمانلر چیقریب عیاللرگه قرشی تۉسیقلیکلرنی یرهتگن و بو وضعیتگه قرشی دنیا بۉیلب کۉپلب ییغینلر همده کنفرانسلر هم بۉلیب اۉتگن، بیراق دنیا همجمعیتی نینگ بو سعیوحرکتلری حاضرگه قدر هیچ بیر عملی نتیجه بېرگن اېمس.
سۉنگی سۉز اولهراق ایتیش کېرهک ، طالبان حکومتینینگ یاندهشووی کبی عیاللرگه قرشی آغیر شرایطلر بار ایکن، عیاللر حقلری اوچون کورهشیشلر کمیده ایکّی عصردن بۉیان دوام سوریب کېلماقده دیر.
