پاکستان و طالبان بیر آیدن کۉپراق دوام تارتگن قانلی اوروش و بیر-بیراویگه قرشی هجوملردن سۉنگ، ینه بیربار یوزمه -یوز مذاکره اۉتکزیشگه قرار قیلگن. بو مرته مذاکرهلرنینگ فرقی شو یېرده که ایکّی تامان تۉلیق بیر اوروشدن کېین و بیر-بیراوینی حربی کوچینی یخشیلب تېکشیریشدن سۉنگ سۉزلهشوو ییغینیده اشتراک اېتماقده دیر.
نشر اېتیلگن خبرلرگه کۉره، اوشبو مذاکره طالبان طلبی اساسیده اۉتکزیلماقده و طالبان تشقی ایشلر وزیری امیرخان متقی سۉنگّی وقتلرده چین مخصوص وکیلی بیلن بۉلگن صحبتلری و ملاقاتلریده، پاکستاننی مذاکرهگه آلیب کېلیشینی طلب قیلگن و شو سبب بو اوچرهشوو اۉتکزیلماقده دیر.
طالبان و پاکستان اۉرتهسیده چین واسطهچیلیگی بیلن بوگون ینه بیربار مذاکره اۉتکزیلهدی اېکن بو سوال تاپیلهدی که قندهی قیلیب و قیسی شرایطده طالبان و پاکستان مذاکرهده اشتراک اېتماقده و بو مذاکره نتیجه بېریشی قنچهلیک ممکن؟
مذاکره تامانلرینینگ شرایطی
شوندهی که یوقاریده اېسلب اۉتدیک، طالبان و پاکستان وکیللری کمیده بیر آیلیک جدّی تۉقنهشوولردن سۉنگ مذاکره میزیده اۉلتیریب، بیر-بیراوی بیلن بحث و مذاکره قیلیشگه تیارگرلیک کۉرماقده دیر. دېیرلی اوشبو بیر آیلیک اوروش و تۉقنهشوولر ایکّی تاماننی هم قنچهلیک حربی کورهشیشگه دوام اېتتیریشی ممکنلیگی و حربی باسیم اوچون قنچهلیک جدّی اېکنینی بیلدیردی.
طالبان، پاکستان بیلن بۉلگن تۉقنهشوولرنینگ ایلک کونلریده، پاکستاننینگ هر بیر هجومینی جوابسیز قالدیرمهی حتا که اسلام آبادگه یقین حدودلرگچه دُرون هجوملرینی اویوشتیرگنینی ایتیب کېلماقده اېدی. بیراق طالباننینگ بو قطعی هجوملری اخیرگی وقتلرده آزهیگن و اوروش بیرینچی کونلری کبی جدّیلیگینی یۉقاتگن. بو ادعانی شوندن کېلیب چیقیب ایتیش ممکن که طالباننینگ حربی کوچی پاکستان هجوملری عاقبتیده دېیرلی بیر درجهده یۉق اېتیلگن. مثال اوچون طالبان ایلگری پاکستاننینگ عادیراق هجوملریگه هم جواب قیتریب بو مملکتنی ایریم حدودلرینی نشانگه توتگن اېدی. حاضر اېسه پاکستان تامانیدن کابلدهگی «امید مرکزی» ناملی بنگیوار مادهلرگه چلینگنلرنی دوالش مرکزیگه اویوشتیریلگن هجوم و اوندن کېین بلخ ولایتیده طالباننینگ قولاوردوسیگه عملگه آشیریلگن هجوم کبی ییریک هجوملرگه طالبان بیر نیچه هفته دیر که هیچ قندهی جواب قیترالمهگن. بو وضعیت اېسه طالباننینگ حربی کوچی آزهیگنی و دُرون اوچیریش قابلیتی یۉق اېتیلگنی یا هیچ بۉلمسه حاضرده معما بیلن دوچ کېلگنینی کۉرسهتدی. حال بو که پاکستان امید کسلخانهسیگه قیلگن هجومیدن کېین طالبان دُرون ایشلب چیقریش امکانیتی نشانگه آلینگنینی اعلام قیلگن اېدی و حاضر طالبان اوشبو هجومدن کېین ینه پاکستانگه قرشی دُرون هجومینی عملگه آشیرمهگنی باعث پاکستان بو ادعاسینی بیراز حقیقتگه یقینلشتیرهدی.
بوندن تشقری، طالبان اوروش ایلک کونلریده، پاکستان بیلن مذاکره اۉتکزیش اوچون شرط قۉیگن اېدی و طالباننینگ بو شرطی اساسیده چیگرهلرنی باغلش و انسانی و تجارتی مسالهلر اۉرتهده بۉلمهگن تقدیرده پاکستان بیلن مذاکره اۉتکزیشگه تیار اېکنینی بیلدیردی. بیراق حاضر بو گروهنینگ اۉزی مذاکرهنی تکلیف قیلگنی شونی کۉرسهتدی که طالبان، پاکستان بیلن بۉلگن اوروشده حربی و سیاسی باسیملرگه دوچ کېلگن.
پاکستان اېسه طالباندن فرقلی اۉزینینگ هجوملرینی همان دوام ایتتیرماقده و یالغیز حربی باسیملرگه کفایه قیلمهی، طالبان اوستیدن سیاسی باسیملرنی اۉتکزیشگه هم اورینگن. خبرلرگه کۉره، پاکستان رسمیلری طالبانگه قرشی گروهلر و سیمالر بیلن ملاقاتلرنی باشلهگن و حتا که اوشبو سیمالر و گروهلرنی اسلام آبادگه هم چقیرگن اېدی. دېمک بو سیاسی و حربی باسیملر طالباننی ایلگری شرطلریدن قۉل تارتیب مذاکرهگه یوز کېلتیریشگه مجبور قیلگنی ممکن دیر.
پاکستان و طالباننینگ نوبتدهگی مذاکرهسی قنچهلیک نتیجه بېریشی ممکن؟
پاکستان و طالبان شوندهی بیر شرایطده مذاکرهده اشتراک اېتماقده دیر که یوقاریده اېسلب اۉتکنیمیزدیک طالبان، سیاسی و حربی باسیملر بیلن دوچ کېلگن شو سبب، بو نوبت مذاکرهده سابقدیک قاطعیت بیلن اشتراک اېتمسلیگی ممکن. دېیرلی بو دور مذاکرهده طالباندن کۉره، پاکستاننینگ انچه قۉلی اوستون و شو سبب پاکستان ایریم طلبلری طالبان تامانیدن قبول قیلینیشی هم احتمالی بار.
شوندهی اېکن چیننینگ اورومچی شهریدهگی مذاکره اۉزی اونچهلیک تېز نتیجهگه اېریشمسه هم کېلهسی مذاکرهلرگه یۉل آچیشی ممکن. چونکه اورومچی شهریگه بارگن طالبان و پاکستان وکیللری قرار قبول قیلیش صلاحیتیگه اېمس و شو سبب ایکّی تامان کېلیشووگه یقینلشگن تقدیرده هم کېلهسی مذاکرهلر و یوقاری و صلاحیتلی راق سطحگه مذاکرهگه ضرورت تاپیلیشی ممکن دیر.
چین واسطهچیلیگی قندهی بهالنهدی؟
چین شوندهی بیر حالده پاکستان و طالبان اۉرتهسیده واسطهچیلیک قیلیب، مذاکره اۉتکزماقده دیر که بوندن ایلگری، تورکیه و قطر کبی مملکتلر هم اوشبو نقشنی آلگن اېدی. بیراق بو مملکتلر واسطهچیلیگیدهگی مذاکرهلر نتیجهسیز قالدی. خبرلرگه کۉره، تورکیه، طالبان و پاکستان اۉرتهسیده واسطهچیلیک قیلمسلیگینی اعلام قیلگن. تورکیه و قطر کبی مملکتلرنینگ تیار بۉلمهگنی سبب واسطهچیلیک شرایط و امکانیتی چینگه یرهتیلگنی ممکن.
شوندهی اېکن چین واسطهچیلیک قیلهیاتگن مذاکرهده هم پاکستان قۉلی اوستون بۉلیشی ممکن چونکه چین هم پاکستاننی مشروع بیر مملکت اولهراق اولویت بېریشی ممکن همده پاکستاننینگ طالبانگه قرشی باشلهشی سببلریده هم قوشیلیشی ممکن. چونکه پاکستان خواطرده بۉلگن خوفسیزلیک تهدیدلری و افغانستانده هندوستاننینگ کۉپراق نفوذی، چیننی هم خواطری دیر بو سبب چین هم پاکستانگه تامان کۉپراق تمایل کۉرسهتیشی ممکن دیر.
خلاصه قیلیب اَیتگنده، طالبان بو دور مذاکرهده سیاسی و حربی باسیملر بیلن دوچ بۉلگن بیرحالده اشتراک اېتماقده و بو اېسه پاکستان بیلن کېلیشماوچیلیکلرینی حل اېتیش اوچون اېنگ سۉنگّی شرایط بۉلیشی هم ممکن دیر. بوندن تشقری بو مذاکرهده پاکستاننینگ قۉلی اوستونلیگی سبب مذاکره کۉپراق بو مملکت منفعتگه یکونلنیشی هم احتمالدن تشقری اېمس.
