طالبان تشقی ایشلر وزیرلیگی اۉتگن کون یکشنبه ۱۷ – حمل، کابلده بیر ییغینگه میزبانلیک قیلیب، بو ییغینده اۉرته آسیا مملکتلرینینگ یوقاری مرتبه رسمیلری حضور تاپدیلر. بو ییغین، طالبان حاکمیتگه قیتگنیدن بیری کابل میزبانلیگیده اۉتکزیلهیاتگن آزسانلی ییغینلردن بیری بۉلیب، طالبان بو سعیوحرکتلر بیلن اۉزیگه منطقهوی مشروعیت تاپیش اوچون اینتیلیشلری دوامی دېب بیلدیریلهدی.
اوشبو ییغین شوندی بیرحالده اۉتکزیلماقده دیر که طالبان و پاکستان اۉرتهسیده کېنگ کۉلمده تۉقنهشوولر و ضدیتلر دوام اېتماقده دیر و شوندی بیر شرایطده، کابلده بوندهی ییغین اۉتکزیلیشی و مرکزی آسیا دولتلرینینگ طالبانگه نسبتن یاندهشووی ینه بیربار اهمیت تاپهدی.
شوندی اېکن حاضر سوال بو دیر که پاکستان و طالبان تۉقنهشوو اۉرته آسیا مملکتلرینینگ طالبانگه نسبتن سیاستی و عکسینچه، طالباننینگ بو مملکتلرگه نسبتن قرهشیگه نیمه تاثیرلرنی کۉرستگن؟ بو یازووده خودّی شو مساله یوزهسیدن فکر بیلدیریشگه اورینماقدهمیز.
پاکستان و طالبان کېلیشماوچیلیگی؛ طالبان اوچون یگانه امیدگه اۉزگرگن اۉرته آسیا
طالبان چمهسی بېش ییلدن بېری ایچکی و خلقارا مشروعیتنی قۉلگه کېلتیریشگه موفق بۉلالمهگن اېکن بیراق، بو تامانده پاکستان بیلن بوتون باشلی بیر اوروشنی هم باشلب قۉیگن. شو سبب کۉپینچه احتیاجلرینی واردات آرقهلی تامینلب کېلهیاتگن افغانستان و آزگینه صادراتی اوچون هم مهم یۉل بۉلگن پاکستان یۉلی افغانستان یوزیگه یاپیلیب قالگن و بوندن اېسه افغانستاننینگ اقتصادی و بو مملکتنینگ قشاق اهالیسی اېنگ آغیر زیان کۉرماقده. بو وضعیت شوندهی بیر شرایطده تۉغری کېلماقده دیر که حاضر افغانستان اوچون باشقه مهم تجارت یۉللریدن بیری بۉلمیش ایران هم برقرارسیز وضعیتده دیر. شوندهی اېکن طالبان و افغانستان تجارت اوچون یالغیز اۉرته آسیا مملکتلریگه کۉز تېکیب قالگن. بو اېسه اۉرته آسیانی طالبان اوچون اقتصادی بیر مجبوریتگه اَیلنتیرگن.
بوندن تشقری، طالبان و پاکستان اۉرتهسیده مناسبتلر یامانلشگنی آرتیدن هم طالباننینگ مرکزی آسیاگه سیاسی مجبورلیگی هم آرتیب بارماقده چونکه حاضر تورکیه، قطر، سعودی عربستان و بیرلشگن عرب امیرلیگی کبی مملکتلر طالبان اوچون بیران-بیر سیاسی لابیگرلیک قیلیشگه تیار اېمس و بو هم مذکور مملکتلرنینگ اۉزی دوچ بۉلیب تورگن ایران اوروشیدن کېلیب چیققن ناقولهی شرایطلری همده پاکستان بیلن بۉلگن چوقور مناسبتلری سبب دیر. شوندهی اېکن تورکیه بوندن بیر نیچه وقت ایلگری، اېندی پاکستان و طالبان اۉرتهسیده واسطهچیلیک قیلیشده تیار اېمسلیگینی اعلام قیلگن.
شوندهی بیر شرایطده، طالبان اوچون سیاسی مسالهلرده یالغیز چین و مرکزی آسیا مملکتلری قالگن و کابلده اۉتکزیلگن اخیرگی ییغین هم شو سبب طالبان تامانیدن ریجهلشتیریلگن.
طالبان و مرکزی آسیا دوستلیگی قنچهلیک دوامی دیر؟
طالبان کابلده مرکزی آسیا مملکتلری وکیللریدن میزبانلیک قیلیب، ییغین اۉتکزهدی اېکن بو مملکتلرنینگ طالبان ییغینیده اشتراکی طالبان بیلن چوقور مناسبتلرینی کۉرسهتدیمی دېگن سوال تاپیلهدی. بوخصوصده ایتیش ممکن که شوندی ییغینده مرکزی آسیا دولتلری وکیللری اشتراکی بو مملکت طالبان بیلن بیر تامانده اېکنلیکلریدن دلالت قیلمهیدی چونکه اوشبو مملکتلر طالبان بیلن مناسبت قورگنی بو گروهگه نسبتن یخشی نیتلری بارلیگیدن کېلیب چیققن اېمس فقطگینه اۉز منفعتلرینی ایزلش سبب دیر. مرکزی آسیا دولتلری طالبان بیلن یخشی مناسبتده بۉلیب هم اقتصادی منفعتلرینی ایزلهماقده و هم طالبان سایهسیده بۉلگن بو مملکتلرگه قرشی ترورچی گروهلر تهدیدلرینی برطرف اېتیش نیتیده دیر.
شوندی اېکن مرکزی آسیا دولتلری، طالبان هر بیر حرکتیگه خوب دېیشی ممکن بیراق بو گروه بیلن بیر تامانده بۉلگنی دېیش ممکن اېمس. بونی شوندن کېلیب چیقیب ایتیش هم ممکن که طالبان اۉتگن کون کابلده اۉتکزگن ییغینیدن اساسی مقصدلریدن بیری پاکستان بیلن بۉلگن تۉقنهشوولری حقیده مرکزی آسیا دولتلری مناسبت بیلدیریلیشی اېدی و شو سبب طالبان تشقی ایشلر وزیری اۉز نطقیده بو مسالهنی اېسلب اۉتدی. مرکزی آسیا مملکلتری وکیللری اېسه اۉز نطقلریده طالباننینگ بو ییغینیده، اوشبو گروه بیلن پاکستان تۉقنهشوویده دېیرلی اعتبار قرهتمهدیلر. بوندن تشقری ایتیش ممکن که طالبان و پاکستان تۉقنهشوولری جدّیلشیشی و دایمی بیر نزاعگه اَیلنیشی مرکزی آسیا مملکلتری آلدیده طالبان اهمیتنی آزهیتیریشی هم ممکن دیر. چونکه مرکزی آسیا دولتلری افغانستاندن ایزلهگن اقتصادی مقصدلریدن بیری بو افغانستان آرقهلی جنوبی آسیا بازارلریگه چیقیش و تاپی کبی لایحهلر آرقهلی اۉز محصولاتلرینی ترقهتیش دیر. طالبان تۉقنهشووی دوامی اېتیب، بوندی لایحهلر اوچون خوفسیزلیک و شرایط یرهتیلمهگن تقدیرده، طالباننینگ اهمیتی هم آزهییشی ممکن دیر.
خلاصه قیلیب اَیتگنده، طالبان کابلده مرکزی آسیا دولتلری وکیللری حضوریده ییغین اۉتکزیشی بو گروهنینگ انزوادن چیقیشیگه سبب بۉلمهیدی بلکه پاکستان بیلن تۉقنهشوو سبب طالباننینگ انزوا دایرهسی کون اوتیشی بیلن تار بۉلیب بارماقده دیر.
