آنیت قبر تورکیه نینگ باشکینتی انقره شهری نینگ چنکایا تومنیده یېرلشگن. بو یېرده تورکیه نینگ بیرینچی جمهور ریسی مصطفی کمال اتاتورک نینگ مقبرهسی یېرلشگن دیر. معمارلری ایمین آنوت و اورحان آرده بۉلگن اوشبو مجموعه نینگ قوریلیشی 1944 ییلی 9 اکتوبر کونی باشلنیب، 1953 ییلی نینگ اکتوبر آییده تماملنگن. 1953 ییلی نینگ 10 نوامبریده، مصطفی کمال وفات اېتگن کونیده رسمی آچیلیش مراسمی اۉتکزیلگن. مجموعه تورلی انشاتلر و اېسدهلیکلردن، اینیقسه بیرینچی جمهور ریسی مقبرهسیدن شونیندیک تینچلیک پارکی یا تورکچه آتی بیلن باریش پارکی دېب آتلنگن اۉرمانلی حدوددن عبارت.
تورکیه نینگ بیرینچی جمهور ریسی اتاتورک 1938 ییلی 10 نوامبرده وفات اېتگنیدن سۉنگ، اونینگ جسدی انقرهده بیرار مقبره قوریلگنگه قدر تورکیه نینگ ایتنوگرافیک موزهییده سقلنیشی اعلان قیلیندی. مقبره قوریلیشی کېرهک بۉلگن حدودنی انیقلش اوچون حکومت تمانیدن علیحده کمیته توزهلدی. شو بیلن 1939 ییلیده مقبره قوریش تۉغریسیدهگی قرار قبول قیلیندی. قراردن کېین، 1941 ییلیده بنا نینگ لایحهسینی تیارلش اوچون خلقارا لایحه تنلاووی اۉتکزیلیشی اعلان قیلیندی و مقبره قوریلیشی کېرهک بۉلگن حدودلرده تېکشیروولر اۉتکزیلدی. تیکشیروولردن کېین 1942 ییلیده آنوت و اورحان لایحهسی نینگ ایریم اۉزگریشلر بیلن عملگه آشیریلیشیگه قرار قیلیندی. قوریشلی اېسه 1944 ییلیده تمل تاشینی قۉییش مراسمی بیلن باشلندی. مقبره قوریلیشی تۉرت قسمگه بۉلینیب عملگه آشیریلدی. بیراق، ایریم قیینچلیکلر سببلی کېچراق 1953 ییلیده یکونلندی. نهایتده 1953 ییلی نینگ 10 نوامبریده اتاتورک نینگ جسدی اوشبو مجموعهگه کوچیریلدی و مقبرهگه دفن اېتیلدی. شو بیلن باشقه تانیقلی سیاستچیلر هم مجموعهگه دفن اېتیلدی.
آنیت قبر نینگ اساسی قسمی شریف هولو دېب اتهلهدی. او یېرده اتاتورک نینگ قبر تاشی یېرلشگن بۉلیب، مصطفی کمال نینگ جسدی اوشبو قبر تاش نینگ آستیده یېرلشتیریلگن. مجموعهگه کیریش “اصلانی یۉل” دېب اتلگن ایکّی تمانیگه درختلر اېکیلگن یۉلدن باشلنهدی. تندوغان اېشیگیدن کیریلگنده تینچلیک باغی ایچیدن و اصلان یۉلیدهگی 26 پاغانهلی زینهپایدن اۉتیب باریلهدی. بو یۉل مراسملر اۉتکزیلهدیگن تۉرت بورچکلری، 10ته مناره، 2ته هیکللر مجموعهسی، آتاتورک و قورتولوش سواشی موزهییدن عبارت. اصلان یۉلی باشیده استقلال و حریت آتیده قرهمه-قرشی ایکّی مناره یېرلشگن. استقلال منارهسی نینگ ایچکی دیوارلریده جایلشگن باریتمه تصویریده تیک تورگن و ایکّی قۉلی بیلن قیلیچ اوشلب تورگن بیر ییگیت یانیده، بیر قایه اوستیگه قونگن بورگوت کۉزگه کۉرینهدی. قبتالیده دیوارلریده آتاتورککه عاید سوزلر هم یازیلگن. خوددی شو مناره نینگ اونگیده ملی کییم کییگن اوچته خاتین نینگ هیکلی بار. حریت منارهسی ایچیدهگی باریتمه تصویریده قۉلیده کاغذ توتگن فرشته یوزی و فرشته نینگ یانیده شاهلنگن آت تصویرلنگن. عینی شکلده بو یېرده هم آتاتورک نینگ حریت حقیده ایتگن سۉزلریدن اۉرنکلر یازیلگن. حریت منارهسی نینگ اونگیده اوچته اېرکک هیکلی موجود.
آنیت بلوکی یا بلوکی مقبرهسی دېب آت بېریلگن اوشبو انشاتلر نینگ برچهسی تینچلیک پارکی (باریش پارکی) دېب آتلنگن اۉرمانلی میدان بیلن اۉرهلگن. مقبره نینگ تعمیر-بېتانلی قسمیده مرمر و آهک تاش توفیدن کېنگ آسیغلنیلگن. ایکینچی ملی معماری حرکتی اسلوبیده قوریلگن بناءده، بوگونگی تورکیه حدودیده بار بۉلگن تاریخی خیت پادشالیگی، قدیمگی یونانستان، سلجوقلیلر و عثمانلیلی دولتلری معماری مکتبیدن فایدهلنیلگن.
آنیت قبر نینگ برچه خدمت و ایشلرنینگ آلیب باریلیشی تورک قورالی یا سلاحلی کوچلریگه تېگیشلی دیر که، مجموعهده اۉتکزیلهدیگن هر بیرته فعالیت قانون بیلن ترتیبگه سالینهدی. هر ییل تورکیهده ملی بیرهملر و آتاتورک وفاتی مناسبتی بیلن 10 نوامبر کونی حکومت تمانیدن آنیت قبرده رسمی خاطرلش اوچون چېت اېل حکومتی وکیللری شامل مراسملر اوتکزیلهدی. وقت-وقتی بیلن تورکیهگه رسمی سفر بیلن تشریف بویورگن مهمانلر اوچون هم ایریم رسمی مراسملر بو یېرده بۉلیب اۉتهدی.
کېینگی ییللردهگی اۉزگریشلر
1960 ییلی 3 جون کونی ملی بیرلیک کمیتهسی تمانیدن چیقاریلگن بیلدیریشنامه بیلن 1960 ییلی 28 اپریلدن 27 میگچه بۉلگن “ایرکینلیک نمایشلری” (اۉزگورلوک اورونه یاپتیکلری گوستیریلری) چاغیده هلاک بۉلگن 5 کیشی اېرکینلیک شهیدی یا حریت شیهدی 1969 ییلی 19 جون کونی آنیت قبرده دفن قیلیندی. 1963 ییلی 20 میدهگی حربی تۉنتهریش چاغیده یوز بېرگن تۉقنووشیلرده وفات اېتگن حکومتگه باغلی 6 کیشی ملی خوفسیزلیک کېنگشی نینگ 1963 ییلی 23 میدهگی ییغیلیشده قبول قیلینگن قرارگه موافق، 1963 ییلی می آییده آنیت قبرده آلیب باریلگن.
تورکیه نینگ تۉرتینچی جمهور ریسی جمال گورسی 1966 ییلی 14 سیپتمبرده وفات اېتگنیدن سۉنگ، شو ییل سیپتمبر نینگ 15دهگی وزیرلر کېنگشی قراریگه موافق 18 سپمتبر جمال گورسیل نینگ جسدی دفن اېتیلدی و 1973 ییلی 25 دیسامبر کونی تورکیه نینگ ایکینچی جمهور ریسی اسمت اینون وفات اېتدی و 28 سپتمبرده تشکیللشتیریلگن دولت مراسیمیده آنیت قبر مجموعهسیگه دفن اېتیلدی.
1980 ییلی نینگ 12 سپتمبریده دولت تۉنتریلیشیدن سۉنگ حکومت تیپهسیگه کېلگن کېنان اېوران تشبثی بیلن قانون ایشلب چیقیلدی. 1981 ییلی 10 نوامبرده کوچگه کیرگن قانون بیلن آنیت قبر آتاتورکدن تشقری فقط ایننون نینگ قبری قالیشی کېرهکلیگی بېلگیلب قۉییلدی. قانون تیارلنهیاتگن وقتده ایننون عایلهسیگه اونینگ جسدی آنیت قبرده قالیشی کېرهکلیگی حقیدهگی فکر بیلدیریلدی. سۉنگ، قانونگه بنأ اوشبو فکرگه تهیهنیب، جسدی نینگ قالیشی قبول قیلینگن. آنیت قبرده 1960 ییلی 27 میدن 1963 ییلی 21 میگه قدر دفن اېتیلگن 11 کیشی نینگ قبری 1988 ییلی 24 آگوست کونی آچیلیب، جسدلر جیبجی عسکر شیهیدلیگی قبرستانیگه، جمال گورسیل نینگ قبری 1988 ییلی 27 آگوست کونی دولت مزارلیگیگه دفن قیلیندی.
آتاتورک توغیلگن کونی نینگ 100 ییللیگیگه تۉغری کېلگن و 1981 ییلده تورکیه نینگ 67 ولایتی بیلن بیر قطارده “کیپردن” آلیب کېلینگن توپراقلر آتاتورک نینگ قبر تاشی تېگرهسیدهگی مِس تووکده (گلدان) قۉییلدی. ولایتلر سانی آرتگن سهیین توپراق بیلن تۉلدیریلگن مس تووکلر سانی هم آرتیب، آذربایجاندن کېلگن توپراق بیلن بو رقم وقت اۉتیشی بیلن 83تهگه یېتدی. شو ییل، شریف هولون نینگ ایچکی قسمیگه، اېشیک نینگ اۉنگ تمانیدهگی دیوارگه مصطفی کمال نینگ تورک قۉشینیگه سۉنگگی خبری، سول یا چپ تمانیدهگی دیوارگه اېسه ایننون نینگ آتاتورک وفات اېتگنیدن سۉنگ، 1938 ییلی 21 نوامبر کونی تورک ملتیگه بیلدیریلگن تعزیه خبری متنی یازیلدی. مناظرهلردن کېین، مقبره آستیدهگی حدود موزهیی صفتیده تشکیل اېتیلیشی بېلگیلندی و 2002 ییلی 26 آگوست کونی آتاتورک و کورتلوش سواشی آتی بیلن موزهیی تشکیل اېتیلدی.
