اوشبو گزارشده ۱۰-نچی اکتوبر »خلق‌ارا روحی سلامتلیک کونی» مناسبتی بیلن، ایکّی قیز‌نینگ کونده‌لیک باسیملر، کېله‌جک حقیده‌گی خواطرلری و حیاتینی دوام اېتتیریش یۉلیده‌گی سعی-حرکتلری حقیده‌گی حکایه‌لرینی یاریتگنمیز. شونینگدېک، چېکلاولر‌نینگ روحی عاقبتلری و قیزلرنی قۉللب-قوّتلش یۉللری حقیده‌گی بیر قنچه روانشناسلرنینگ فکرینی آلگنمیز..
صدیقه (اوزگرتیریلگن اسم) بیلیم یورتیگه کیرگنیده، کېله‌جگی اوچون کۉپلب رېجه‌لر توزگن اېدی. او حقوق یۉنه‌لیشینی تنله‌گن و اۉقیشنی تمامله‌گچ، انسان حقوقلری تشکیلاتلریدن بیریده ایشلشنی، حقوقلریدن محروم اېتیلگن عیاللر، باله‌لر و باشقه انسانلرگه یاردم بېریشنی ایسته‌گن.
اما اونینگ اۉقیشینی توگه‌تیشیگه یالغیز بیر ییل قالگنیده، بیلیم یورتیلر یاپیلدی. بو اۉزگریش صدیقه‌‌نینگ کېله‌جگی اوچون توزگن رېجه‌لرینی هم قیین احوالگه سالیب قۉیدی.
دستلب او بو وضعیت وقتینچه‌لیک بۉلیشیگه و ینه بیلیم یورتیگه قَیته آلیشیگه امید قیلگن. شو سببلی کوتیشده دوام اېتدی، بیراق وقت اۉتیشی بیلن کوتیش مدتی اوزه‌ییب باردی. صدیقه‌‌نینگ اَیتیشیچه، بیلیم یورتیلر‌نینگ یاپیلیشی نه‌فقط اونینگ تعلیم آلیشینی تۉخته‌تگن، بلکه مکتب دوریدن باشلب کېله‌جگی اوچون توزگن آرزو و رېجه‌لریگه هم تأثیر کۉرسه‌تگن.
او شونده‌ی دېیدی: «یعنی، بیز اوچون فقط بیلیم یورتی یاپیلمه‌دی، بلکه برچه آرزولریمیز، امیدلریمیز و حتا مکتب دوریده‌یاق کېله‌جگیمیز اوچون توزگن برچه رېجه‌لریمیز بوتونله‌ی برباد بۉلدی».
صدیقه آخر-عاقبت آنلاین تعلیم آرقه‌لی قالگن درسلرینی یکونلشگه موفق بۉلدی، بیراق هنوزگچه تعلیم تۉغریسیده‌گی حجتینی آلیشنی کوتماقده. بو دورده او اۉقیش بیلن بیرگه درس هم بېرگن و اوی یوموشلرینی هم بجرگن. اونینگ اَیتیشیچه، بعضاً اوی ایشلری و آنلاین تعلیم بیلن باغلیق قیینچیلیکلر اونی شو قدَر چرچه‌تگن که حتا همه‌سینی تشلب قۉییش حقیده هم اۉیله‌گن.
شونگه قره‌مه‌ی، صدیقه فعالیتینی دوام اېتتیریش اوچون باشقه یۉللرنی تاپیشگه حرکت قیلگن. او صنعتگه یوزلنگن و باشقه کورسلرده هم قتنه‌شگن.
صدیقه‌‌نینگ تجربه‌سی فقط تعلیم‌نینگ تۉخته‌ب قالیشی بیلن باغلیق اېمس. بو تجربه انسان‌نینگ کېله‌جک رېجه‌لری اۉزگرگنده و ایسته‌گن شرایطیگه قچان قَیتیشی نامعلوم بۉلیب قالگنیده، او ینگی باسیملر و خواطرلرگه دوچ کېلیشی ممکنلیگینی کۉرسه‌ته‌دی.
هدیه احمدی (اوزگرتیریلگن اسم) کونده‌لیک حیاتیده قیینچیلیکلرگه دوچ کېله‌یاتگن ینه بیر قیزدیر. او ۲۳ یاشده و نرس‌لیک یۉنه‌لیشیده آنلاین تحصیل آله‌دی. اۉقیش بیلن بیرگه، بیر گۉزللیک سالونیده ایشله‌یدی. مقصدی کسب اۉرگنیش همده تعلیم و شخصی خرجتلری‌نینگ بیر قِسمینی قاپلش.
هدیه بعضاً اۉقیش و ایشنی بیرگه آلیب باریش قیین کېچیشینی اَیته‌دی. وقت یېتیشمسلیگی و چرچاق او دوچ کېله‌یاتگن معمالر قطاریگه کیره‌دی. بیراق او درسلردن آرتده قالمسلیک اوچون کون ترتیبینی تۉغری تشکیل اېتیشگه حرکت قیله‌دی.
اونینگ آرزوسی بیر کون کېلیب شفاکار بۉلیش و آدملرگه یاردم بېریش. هدیه اۉز مقصدی حقیده شونده‌ی دېیدی: «بوگون اېرتنگی آرزویمگه اېریشیش اوچون محنت قیلیه‌پمن. امید قیله‌من که بیر کون کېلیب شفاکار بۉله‌من و مقصدیمدن هېچ قچان واز کېچمه‌گنیمنی اَیته آله‌من».
هدیه و صدیقه‌‌نینگ تجربه‌لری بیر-بیریدن فرق قیله‌دی، اما ایکّله‌سی هم کونده‌لیک حیاتی و کېله‌جک رېجه‌لریگه تأثیر کۉرسه‌ته‌یاتگن قیینچیلیکلر حقیده سۉزله‌یدی. بونده‌ی شرایطده روحی سلامتلیککه اعتبار قره‌تیش مهم، چونکه کونده‌لیک باسیملر، کېله‌جک حقیده‌گی خواطرلر و آلدینده‌گی یۉل‌نینگ ناانیقلیگی انسانلر‌نینگ حس-تویغولری همده حیاتیگه تأثیر قیلیشی ممکن.
چېکلاولر روحی سلامتلیککه قنده‌ی تأثیر قیله‌دی؟
روانشناسلردن بیری آرزو (اوزگرتیریلگن اسم) تعلیم آلیش، ایشلش و اجتماعی حیاتده اشتراک اېتیش امکانیتیدن محروم بۉلیش قیزلر‌نینگ مستقللیک قره‌شی، اۉزیگه بۉلگن ایشانچی و اۉز قدرینی حس اېتیشیگه تأثیر قیلیشی ممکنلیگینی اَیته‌دی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، بونده‌ی شرایط‌نینگ دوام اېتیشی قیزیقیشنینگ پسه‌ییشی، خواطر، یالغیزلیک و امیدسیزلیک تویغوسی بیلن کېچیشی ممکن.
اونینگ توشونتیریشیچه، انسان کېله‌جگی اوچون مقصدلر قۉیگن بۉلسه-یو، اولرگه اېریشیش امکانیتیگه اېگه بۉلمسه، اۉز حیاتی اوستیدن نظارتنی یۉقاتگندېک حس قیلیشی ممکن. بو حالت اقتصادی معمالر و اجتماعی علاقه‌لر‌نینگ کمه‌ییشی بیلن بیرگه روحی باسیمنی ینه‌ده کوچه‌یتیریشی ممکن.
بو گزارشده صحبتلشیلگن ینه بیر روانشناس مژده (اوزگرتیریلگن اسم) هم چېکلاولر‌نینگ دوام اېتیشی و کېله‌جک‌نینگ ناانیقلیگی استرس همده خواطر‌نینگ آرتیشیگه سبب بۉلیشی ممکنلیگینی تأکیدله‌یدی. اونینگ اَیتیشیچه، انسان اۉز مقصدیگه اېریشیش اوچون حرکت قیلسه و آلدیده‌گی یۉل انیق بۉلمسه، وقت اۉتیشی بیلن قیزیقیشی و اۉزیگه بۉلگن ایشانچینی یۉقاتیشی ممکن.
پسیکولوگ‌نینگ تأکیدلشیچه، قیین شرایطلرده امیدسیزلیکنی حس قیلیش هر دایم هم انسان‌نینگ ضعیفلیگینی انگله‌تمه‌یدی. بعضاً بو اوزاق وقت دوام اېته‌یاتگن باسیملرگه نسبتاً طبيعی مناسبت بۉلیشی ممکن.
اعتبارسیز قالدیرمسلیک کېره‌ک بۉلگن بېلگیلر
روحی باسیم هر دایم هم آچیق نمایان بۉله‌وېرمه‌یدی. بعضاً او دایمی خواطر، اویقو بوزیلیشی، چرچاق، دقّتنی جمعلش قیینلشیشی، کونده‌لیک فعالیتلرگه قیزیقیشنینگ یۉقالیشی یاکه دۉستلر و یقینلردن اوزاقلشیش کۉرینیشیده نمایان بۉلیشی ممکن.
مژدهنینگ اَیتیشیچه، بونده‌ی بېلگیلر اوزاق وقت دوام اېتسه و انسان‌نینگ کونده‌لیک حیاتیگه تأثیر کۉرسه‌تسه، اولرگه جدّی قره‌ش کېره‌ک. بیراق بیر‌گینه بېلگی‌نینگ موجودلیگی روحی بوزیلیش بارلیگینی انگله‌تمه‌یدی. انسان‌نینگ حالتیگه تشخیص‌لش اوچون متخصص بهالشی ضرور.
اونینگ سۉزلریگه کۉره، قیزلر اۉز حس-تویغولری و معمالری حقیده گپیره آلیشلری همده ضرور بۉلگنده روحی سلامتلیک بۉییچه متخصصلر خدمتیدن فایده‌لنیش امکانیتیگه اېگه بۉلیشلری مهم. خواطرلرنی اعتبارسیز قالدیریش یاکه انسانگه برچه معمالرنی یالغیز یېنگیب اۉتیشی کېره‌کلیگینی اَیتیش اونینگ حس-تویغولرینی آشکار اېتیشدن تیییلیشیگه سبب بۉلیشی ممکن.
عایله قنده‌ی یاردم بېره آله‌دی؟
عایله قۉللب-قۉتلشی قیزلر‌نینگ روحی باسیملرگه قرشی کوره‌شیشیگه یاردم بېره‌دیگن عامللردن بیری دیر.
صدیقه (اوزگرتیریلگن اسم) آنه‌سی اویدن تشقریده‌گی خوف-خطرلردن خواطر آلسه-ده، اونی قۉللب-قوّتلشی و ساغلیغی اوچون دعا قیلیشینی اَیته‌دی. بیراق اونینگ سۉزلریگه کۉره، عایله‌ده‌گی اقتصادی شرایط سببلی او هر دایم هم تۉلیق یاردم آلالمه‌یدی.
روانشناس آرزو (اوزگرتیریلگن اسم) عایله‌ده خوفسیز و ایشانچلی محیط یره‌تیش مهم‌لیگینی تأکیدله‌یدی. اونینگ اَیتیشیچه، عایله‌لر قیزلر‌نینگ گپلرینی تینگلشلری، اولر‌نینگ خواطرلریگه جدّي قره‌شلری همده اولرنی عیبلش یاکه باشقه‌لر بیلن تققاسلشدن باش‌دن کېچیریش کېره‌ک.
مژده (اوزگرتیریلگن اسم) اېسه دۉستلر و یقینلر بیلن علاقه‌نی سقلش، کون ترتیبیگه رعایه قیلیش، ینگی کۉنیکمه‌لرنی اۉرگنیش و اېریشیش ممکن بۉلگن کیچیک مقصدلرنی بېلگیلشنی روحی باسیمنی یېنگیشگه یاردم بېره‌دیگن اصوللر صفتیده کۉرسه‌ته‌دی. جسمانی فعاللیک بیلن شغللنیش و معمالر اوزاق دوام اېتگنده متخصصگه مراجعت قیلیش هم مهم‌دیر.
شونگه قره‌مه‌ی، عایله قۉللب-قۉتلشی و شخصی سعی-حرکتلر‌نینگ اۉزی یېترلی اېمس. تعلیم آلیش، ایش امکانیتلری و روحی مصلحت خدمتلریدن فایده‌لنیش امکانیتلری هم مهم اهمیتگه اېگه. مژدهنینگ فکریچه، قیزلردن فقط قیین شرایطلرگه ماسلشیش طلب قیلینمسلیگی کېره‌ک. عکسینچه، اولرگه تعلیم آلیش، ایشلش و اۉز کېله‌جگی حقیده مستقل قرار قبول قیلیش امکانیتلری یره‌تیلیشی لازم.
روحی سلامتلیک؛ معمالرگه چیده‌شدن کۉره کېنگراق توشونچه
۱۰-اکتوبر خلق‌ارا روحی سلامتلیک کونی. بو کون روحی سلامتلیککه اعتبار قره‌تیش، انسانلر‌نینگ تجربه‌لرینی تینگلش و اولر‌نینگ روحی حالتیگه تأثیر قیلیشی ممکن بۉلگن عامللر حقیده خبردارلیکنی آشیریش اوچون امکانیت دیر.
صدیقه و هدیه‌‌نینگ حکایه‌لری قیزلر تورلی شرایطلرده کونده‌لیک حیاتلری همده کېله‌جک رېجه‌لریگه عاید قیینچیلیکلرگه دوچ کېله‌یاتگنینی کۉرسه‌ته‌دی. صدیقه بیلیم یورتیلر یاپیلگنیدن کېین تعلیمینی یکونلش‌نینگ باشقه یۉلینی تاپیشگه حرکت قیلگن، هدیه اېسه خرجتلری‌نینگ بیر قِسمینی قاپلش اوچون اۉقیش بیلن بیرگه ایشله‌ماقده. بیراق بو سعی-حرکتلر اولر‌نینگ باسیم و معمالرینی اعتبارسیز قالدیریش ممکنلیگینی انگله‌تمه‌یدی.
صدیقه مسؤوللرگه مراجعت قیلیب، شونده‌ی دېیدی: «اگر خلق اوچون یخشی ایش قیله آلمه‌سنگیز، هېچ بۉلمه‌گنده اولر‌نینگ یۉلیگه تۉسیق بۉلمنگ».
اونینگ بو طلبی نه‌فقط امکانیت و حرمت، بلکه تنلش حقوقی همده اۉز حیاتی و کېله‌جگی حقیده قرار قبول قیلیش امکانیتی‌نینگ مهم‌لیگینی هم اېسله‌ته‌دی.
قیزلر‌نینگ روحی سلامتلیگیگه اعتبار بېریش فقط اولرگه صبرلی یاکه کوچلی بۉلیشنی توصیه قیلیش بیلن چېکلنمه‌یدی. اولر‌نینگ تجربه‌لرینی تینگلش، عایله‌وي کۉمک، روحی سلامتلیک خدمتلریدن فایده‌لنیش امکانیتی، شونینگدېک، تعلیم و ایش امکانیتلرینی یره‌تیش بولر‌نینگ برچه‌سی مهم اهمیتگه اېگه.
