بوگون بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی خوفسیزلیک کېنگشیده اۉتکزیلیشی رېجهلشتیریلگن ییغینده، افغانستانده بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ نمایندهلیگی یا-ده «یوناما» فعالیتینینگ دوامی محاکمه قیلینهدی.
بو ییغین شوندهی بیرحالده دیر که یونامانینگ بوندن اوچ آی ایلگری اوزهیتیریلگن ماموریت دوری اۉتگن کون یکشنبه ۷ – جون یکونلندی و بوگون ییغینده اېسه اوشبو ماموریت دوام اېتهدیمی یا یوقمی؟ شو حقده فکر المشتیریلهدی.
دېیرلی ۲۰۰۲ – ییلدن بیری، افغانستان خلقینی قۉللب-قوّتلش، برقرار تینچلیکنی اۉرنهتیشگه یاردملشیش، تینچلیکنی مستحکملش، انسان حقوقلریگه رعایه اېتیش، تینچ اهالینی حمایه قیلیش و انسانپرورلیک یاردملرنی موافقلشتیریش ساحهلریده فعالیت قیلیب کېلهیاتگن یوناما، اۉز ایشلرینی موفقیتلی عملگه آشیرمهگنی تنقیدلرگه هم سبب بۉلگن.
یونامادن یوقاریده اېسلب اوتیلگن مسالهلرده فعال حصه قۉشیشی شوندهی بیرحالده کوتیلماقده دیر که افغانستان خلقی تورلی ساحهلرده یېترلیچه قۉللب-قۉتلنمهگکن، برقرار تینچلیک اۉرتهگه کېلمهگن و انسان حقوقلری نظرده توتیلمهگن. اوشبو وضعیتلر اېسه افغانستانگه طالبان حاکمیتنی قۉلگه آلگنیدن سۉنگ اچینرلی بیراحوالده توشیب قالگن بیراق یوناما بو وضعیتلرگه یېچیم تاپیش اوچون اۉنملی ایشلرنی بجریشگه اولگورمهگن.
دېمک، یوناما ماموریتینینگ تقدیری حقیده بو تشکیلات اۉز ماموریتلریده شو کمچیلیک و تنقیدلر بیلن دوچ بیرحالده بوگون بحث اېتیلهدی. بیراق یوناما فعالیتی حاضرگچه بۉلگن شرایطده دوام اېتیشی اوچون بو تنقیدلردن تشقری، یونامانینگ مالیوی قۉللب-قۉللب کېلهیاتگن مملکتلر جملهدن امریکا قۉشمه ایالتلرینینگ قیزیقمسلیگی دیر.
بوندن آلدین، یونامانینگ اوچ آیلیک ماموریتی اوزهیتیریلگن ییغینده، امریکا قۉشمه ایالتلرینینگ وکیلی مایک والتز بو ماموریت یوقاری بودجهسیگه قرهمهی، اونچهلیک تاثیرلی بۉلمهگنینی بیلدیرگن اېدی و شو سبب اونینگ فعالیتی دوامی قیته کۉریب چیقیلیشی کېرهک دېب تاکیدلهگن.
یوناما ماموریتلری یخشیلب عملگه آشیریلمهگن اینیقسه افغانستانده برقرار تینچلیک و اهالی حمایه اېتیلیشی و مهم مساله طالبان حاکمیتیده کون اۉتیشی بیلن آغیرلشیب بارهیاتگن انسان حقلرینینگ اچینرلی احوالیگه یېچیم تاپیلیشی اوچون یوناما هیچ قندهی حصه قۉشه آلمهگنی شونینگدېک، امریکا کبی مملکتلرنینگ بو ماموریت بودجه و خرجتلری یوقاری دېگن قرهشلری سبب، یوناما فعالیتی دوامی خصوصیده قرار قبول قیلینمسلیک هم ممکن دیر یا اگر-ده قرار قبول قیلینسه هم چیکلنگن حالده و خاص شرایطلر بیلن یوناما فعالیتی دوام اېتیشی کوتیلهدی.
شونینگدېک، افغانستانده حاکمیتنی قۉللریده آلیب تورگن طالبان گروهی هم، افغانستانده بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نمایندهلیگی یا -ده یوناما فعالیتی خصوصیده ایجابی قرهشی یۉق دیر. طالبان ایشانچیگه کۉره، یوناما افغانستان ایچکی مسالهلر یا -ده طالباننینگ ایچکی سیاستیده ارهلشهدی و شو سبب طالبان هم بو ماموریت دوامی اوچون اونچهلیک قیزیقمسلیگی ممکن دیر.
شو بیلن بیرگه، طالباننینگ بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی ادارهلریده عیاللر خادملر حضوری چېکلهنیشی و افغانستان خلقیگه کۉرسهتیلهیاتگن یوناما نظارتیدهگی انسانپرورلیک یاردملر طالبان اختیاریگه توشیب قالهیاتگنی حقیده خبرلر هم بو ماموریت دوامی خصوصیده قرار اوچون تاثیر قیلیشی ممکن.
افغانستانده بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ ماموریتی دوامی شوندهی بیرحالده گمان آستیده توشیب قالگن که معلوماتلرگه کۉره، مملکتده ۲۱.۹ میلیون کیشی انسانپرورلیک یاردملرگه محتاج و یوناما فعالیتی اوزهیتیریلمهگن تقدیرده، یاردملر کېسیلیب بو اهالی احوالینی ینه-ده آغیرلشتیریشی ممکن دیر.
شوندهی اېکن یونامانینگ سیاسی و انسان حقلری ساحهلریده فعالیتیدن جدّی تنقیدلر موجود بۉلسه-ده بیراق انسانپرورلیک یارملرنی یېتکزیشده هلی هم بو ماموریت دوامیده جدّی احتیاج سیزیلهدی.
