جنوبی تورکستان، افغانستاننینگ شمالیده جایلشگن تاریخی و سیاسی جغرافیهدیر. کۉپ ییللردن بویان بو منطقهنینگ قومی توزومی اۉزگرتیریلیشی حقیده تورلی قرشلر و تشویشلر موجود. هر بیر تورک اۉز اطرافیده بۉلیاتگن وضعیتنی چۉقور توشونیب، اۉز خلقینینگ کېلهجگی حقیده اۉیلهشی کېرهک.
بوگون، ۹ اسد، جمعه کونی، جنوبی تورکستان ولایتلریدن بیریده فعالیت یوریتگن بیر داکتر متخصص بیلن صحبت قیلدیم. او حاضرگی وضعیتنی جوده قیغو و الم بیلن روایت قیلدی.
اونینگ ایتیشیچه، افغانستانده موجود قومی تعصب فقط نظامی ادارهلرده اېمس، بلکه ملکی ادارهلرده هم احساس اېتیلهدی. او ولایت مرکزی شفاخانهسیده ایشلگنینی، اما باشلیغی اۉزگرگندن کېین اۉزینی و باشقه اۉزبېک متخصصلرنی تومنلرگه یوبوریب، اولرنینگ اۉرنیگه باشقه ولایتلردن کېلگن پشتونلرنی جایلشتیرگنینی ایتدی.
شونینگدېک، اۉزبېک تیلیدهگی یازوولر شفاخانه لوحهلریدن آلیب تاشلنگنینی هم بیان قیلدی.
متخصصنینگ سۉزلریگه کۉره، او و همکارلری اۉزبېک تیلیده گپلشگنلری اوچون هم باسیم احساس قیلگنلر و یازیشمهلرده فقط پشتو تیلیدن فایدهلنیشگه مجبور بۉلگنلر.
او شونینگدېک، بیر اۉزبېک عیال بیلن باغلیق بیر آغیر حادثه حقیده، بو عیالنینگ ناچارکیلدن فایدهلنیب بیر پشتون داکتر اونگه جنسی تجاوز قیلگنینی ایتب و شکایتلر بۉلگنینی، اما اونینگ فکریچه، بو مسئله عادلانه کۉریب چیقیلمهگنینی ایتدی. بو ادعالرنی مستقل راویشده تصدیق قیلهآلمیمن؛ اما، متخصص صاحب حتی بو واقعهدن ویدیو بارلیگینی تأکیدلهیدی. اونینگ روایتیده بو مسئله جوده آغیر روحی تأثیر قالدیرگنینی کۉریش ممکن اېدی.
متخصص شوندهی هم ایتدی:
مېن قورال و زورلیکنی یخشی کۉرمېمن. اما بوگون کۉریب تورگن تعصبلر و باسیملر مېنی شونچهلیک روحاً ازیتلهدی که بعضی پیتلر اۉز حقیمنی حمایه قیلش اوچون هر قندهی یۉلنی اۉیلب قالهمن.
او سۉزلرنی ایتگنده کۉزلریدن یاش آقدی. بو وضعیت مېنی هم جوده تأثیرلندیردی. مېنگه ایتدی:
بیز ییللردن بویان افغانستان نامیده، اسلام شعاری آستیده کۉپ قربانلیکلر بېردیک. اما اۉزبېک خلقی اوچون قندهی نتیجه حاصل بۉلدی؟ اېندی اېسه جنوبی تورکستاننی قوریش اوچون کورشیش کېرهک.
بو فقط بیر انساننینگ حکایهسی اېمس. بونگه اۉخشش شکایتلرنی هر کون تورلی متخصصلر، کدرلر و یاشلردن اېشیتیب تورهمیز. اگر بو تشویشلر موجود بۉلسه، اولرنی عادلانه و قانونی یول بیلن حل قیلش، برچه افغانستان خلقینینگ منفعتیگهدیر.
افغانستانده بوگون تبعیض و قومی قرشلر شونچهلیک کوچیگن که حتی بیر داکتر اورش میدانیگه کیریشگه تیار اېکنینی تیلگه آلهدی. بو اېسه هر قندهی انساننی قیغولنتیرهدی.
مېنی دایم بیر سوال قیینیدی:
تورک ملتی قچان اۉز تقدیری، اۉز تیلی، اۉز مدنیتی و اۉز حقوقی حقیده بیرلیک بیلن اۉیلب، کېلهجگی اوچون مسئولیت احساس قیلر ایکن؟
یازووچی: هبتالله یعقوباۉغلو
