فیض الله قرداش، میلادی 1951 ییلی، 23 مارچ کونی بیلن برابر فاریاب ولایتی اندخوی اولوسوالیگیده توغیلگن. او، باشلنغیچ تعلیمینی ابو مسلم اندخویی لیسه‌سیده اۉقیگن و هجری قویاش 1344 ییلیده اۉقیشینی دوام اېتتیریش اوچون کابل سری یۉل آلدی. هجری قویاش 1348 ییل کابل نینگ نادریه لیسه‌سیدن فراغت تاپیب کانکور سیناوینی موفقیت بیلن اۉتکزگندن سۉنگ، کابل نینگ ادبیات فاکولته‌سیگه کیردی. قرداش قویاش 1353 ییلیده دری تیل و ادبیات فاکولته‌سیدن لسانس حجتینی قۉلگه کېلتیره‌دی. کېین محمد داوود خان نینگ ریس جمهورلیک دوریده‌گی اداری اصلاحاتلر اساسیده مسلکی فراغت تاپگنلر لایحه‌سی بیلن اندخویگه قیتدی و قریب ایکّی ییل دوامیده اندخویده‌گی اۉزی اۉقیگن ابو مسلم لیسه‌سیده اۉقیتوچیلیک بیلن شغللندی. شوندن سۉنگ، چمه‌سی 15 ییل دوامیده کابل شهریده‌گی مکتبلرده اۉقیتووچی بۉلیب ایشله‌دی. او فعالیتی نینگ بیر دوریده حزب اعضاءلیگی بۉلمه‌گنی سببلی جزالنتیریلدی و تنگی سیدان مکتبیده درس بېریشگه مقرر بۉلدی. قرداش 6 ییللیک اۉقووتوچیلیک خدمتینی یکونلب، حربی خدمتدن بۉشه‌تیلیش حقیده‌گی حجتنی آلگچ، قریب 40 ییللیک دولت خدمتیدن استعفاگه چیقدی و مدیا فعالیتنی ینه‌ده جدیراق دوام اېتتیردی.
کېلینگ قرداش نینگ مدیاده‌گی سیماسی بیلن بتفصیل تانیشه‌یلیک:
قرداش، گزیته یازووچیسی، یازووچی، اۉقووتوچی و پرودیوسر دیر. فیض الله قرداش نینگ عامه‌وی اخبارات واسطه‌لری، اینیقسه رادیو بیلن علاقه‌سی هجری قویاش 1350 ییللریگه باریب تاقیله‌دی. او، اۉقووتوچیلیک فعالیتی بیلن بیرگه وقتی-وقتی بیلن افغانستان رادیوسی نینگ دستورلریده باشلاوچیلیک قیلگن و دستور تیارله‌گن. اونینگ بو همکارلیگی 10 ییلدن آرتیق دوام اېتیب، اۉزبېکچه دستورلرینی یوکسلتیریش همده، افغانستان شمالی نینگ مدنیتی و محلی موسیقه‌لرینی یازیب آلیشده مهم اولوش قۉشگن. فیض الله نینگ اېنگ مهم مدیا فعالیتلریدن بیری 1351 ییلیده، افغانستان حدودلریگه عملگه آشیرگن ژورنالیستیک سفری بۉلگن. او، اۉشه دور نینگ عادی سېس یازیش واسطه‌لری بیلن تورلی حدودلرگه سفر قیلیب، اۉزبېک و تورکمن صنعتچیلری نینگ کۉپلب قۉشییق و اجرالرینی یازیب آلگن و اولرنی افغانستان رادیوسی آرشیفیگه تاپشیرگن. البته که بو سفر، فقطگینه یېتکرمه بۉییچه تاپشیریغ اېمس اېدی، بلکه افغانستان شمالی نینگ موسیقه مېراثی و آغزه‌کی مدنیتینی افغانستان رادیوسی آرشیفیده قید اېتیش نینگ بیر قسمی اېدی.
سرپلده موسیقه گروهی نینگ کشف اېتیلیشی:
اوشبو سفر نینگ اونوملی یوتوقلریدن بیری سرپل ولایتده‌گی گلشن موسیقه گروهی نینگ فعالیتینی تانیشتیریش و قید اېتیش بۉلگن. گروه‌ده؛ تاج محمد سرپلی و صدرالدین انتظار قۉشیقچی، محمد الله نوری و محمد اعظم عظیمی چالغووچی، سیف الدین نوری و محمد صابر عندلیب همده ینه بیر قنچه صنعتچیلر فعالیت یوریتگن. کېینچه‌لیک اوشبو افسانه‌وی موسیقه جماعه شفیغ عظیمی یېتکچیلیگیده ظفر گروهی آتی بیلن یوکسلدی و اونگه باشقه صنعتچیلر هم قۉشیلدی. جمله‌دن؛ عبدالاحد سحر، محمد کاظم امینی، عبدالله درمان، قیوم عزیزی و قاسم امینی. اوشبو موسیقه جماعه‌سی یالغیز اېرککلر بیلن چېکلنمه‌ی اونده‌کی خاتین صنعتچیلردن اېسه؛ رشیده ژاله، لطافت، نجیبه قاضی زاده، نجیبه منصوری و مولوده کبی صنعتچیلرنی تیلگه آلیش ممکن. چلووچیلر آره‌سیده اېسه؛ شفیع عظیمی، عبدالرشید اکه، محمد الله نوری، شمس الدین، شکرالله رحمانی و جمعه خان تخاری کبی صنعتچیلر هم فعالیت یوریتگن.
التبه که قرداش نینگ موسیقه یۉنه‌لیشیده‌گی فعالیتلرینی تورکمن موسیقه‌سیده هم یققال کۉریب بیله‌میز. قرداش عینن شو سفری دوامیده تورکمن موسیقه اوستالری و بغشیلریدن 50دن آرتیق تورکمن موسیقه اثرلرینی جمله‌دن؛ عبدالشکور بغشی، احمد بغشی، محمد قل بغشی، باباناز بغشی و باشقه صنعتچیلر نینگ اجرالرینی یازیب آلدی. اوشبو اثرلر افغانستان رادیوسیده ینگی تشکیل اېتیلگن تورکمنچه دستورلرنی مضمونن بایتیشده مهم رول اۉینه‌دی. شونینگدېک، او افغانستان شمالی نینگ محلی و ممتاز موسیقه اوستالریدن بیر قطاری نینگ اثرلری و اجرالرینی اۉرنک: حافظ صدرالدین قداغگر، غفار کمال، شاقل صوفی، غفور جان وفا، استاد سعدالله آغا، قاری قیام و جعفر قویاش اجرالرینی هم قید اېتدی. محلی قۉشیقچیلردن اېسه مردانقل، قادر لالا، متی صغیر، عزیزالله میمنگی، بنگیچه تاشقرغانی و رحیم تخاریلر نینگ اثرلری تۉپلندی. اوشبو تۉپلمده اثرلری قید اېتیلگن باشقه صنعتچیلر یانیده دمبوره و غچک اوستالری بابا قرآن، عبدالنظر و «طلا کاکا» آتی بیلن تانیقلی رحمت الله آغا، نظام جان آغا اندخویی و نور آتلرینی هم کېلتیریش ممکن.
افغانستان رادیوسیدن آزادلیک رادیوسیگچه سفری
فیض الله قرداش افغانستان عامه‌وی اخبارات واسطه‌لریده ییگیرمه ییلدن آرتیق فعالیت یوریتگندن سونگ ایشده‌گی قیینچلیکلر و حیات شرایطلری سبب تورموش اۉرتاغی و فرزندلری بیلن اۉزبېکستانگه کۉچیب اۉته‌دی.
او تاشکینت شهریده شخصی فعالیتی قطاریده، فریلانس صفتیده اۉشه پیتده‌گی آزادلیک رادیوسی اداره‌سی بیلن همکارلیک قیله باشله‌دی. بیر نېچه آی اۉتگچ، آزادلیک رادیوسی نینگ پراکده‌گی مرکزی کۉرستمه‌سی بیلن مزار شریفگه یوبار‌یلدی و فعالیت یوریتدی. او قریب 5 ییل دوامیده بلخ و سمرقندده ژورنالیستلیک فعالیتی بیلن شغللندی. کیینچه‌لیک اۉزی نینگ طلبی بیلن آزادلیک رادیوسی نینگ افغانستان خدمتی مرکزی نینگ اداره‌سی بولگن آسیا اداره‌سیگه اۉتکزیلدی و او یېرده 15 ییلدن آرتیق وقت دوامیده مخبر، کېینچه‌لیک اېسه دری بۉلیمی نینگ تعلیمی دستورلری مسوولی صفتیده فعالیت یوریتدی. او، “آزادلیک ژورنالی” آدیو دستوری نینگ باشلاوچیسی بۉلیب، تورلی علمی، ادبی و مدنی موضوعلرنی یاریتدی. بو فعالیتی 2025-ییلی مارچ آییگچه دوام اېتدی.
یازووچیلیک، مدنیت و مهاجرلیک ییللری
ژورنالیستیک و دستور تیارلش فعالیتی بیلن بیرگه، قرداش تعلیم، ادبیات و مدنیت یۉنه‌لیشلریده هم فعال شخص بولگن. اونینگ ایریم یازوولری، راپورتاژلری و آدیو اثرلری شخصی بلاگی، اینیقسه “کابل ناته” کبی مدنی صحیفه‌لرده عامه اولوس خدمتیگه قوییلگن. او فعالیتی دوامیده افغانستان زمانه‌وی تاریخی نینگ نېچه مهم دوریگه گواه بۉلگن. جمله‌دن؛ جمهوریت ییللریده‌گی سیاسی اۉزگریشلر، مهاجرلیک و اۉزبېکستان اخبارات واسطه‌لریگچه بۉلگن دورلر. طالبان نینگ بیرینچی حکمرانلیگی دوریده و اوندن کېینگی ییللرده قرداش 10 ییلدن آرتیق تاشکینتده یشه‌دی. سۉنگ، کاناداگه کۉچیب اۉتدی. حاضرده او کانادا باشکینتی اتاوا شهریده یشه‌یدی.
فیض الله قرداش نینگ فعالیتینی اوچ مهم یۉنه‌لیشده؛ تعلیم، مدیا و مدنی مېراث ساحه‌لریده کۉریش ممکن. قیلگن فعالیتی نینگ اهمیتی فقط اوزاق ییللیک ژورنالیستلیک فعالیتی بیلن چېکلنمه‌یدی. بلکه اونینگ 1350 ییللریده‌گی شهرلرگه سفری، اینیقسه اۉزبېک و تورکمن موسیقه‌لرینی قید اېتیشی و اثرلرنی افغانستان رادیوسی آرشیفیگه تاپشیرگنی شمالی افغانستان نینگ اۉزه‌گی و مدیا تاریخی نینگ مهم بیر قسمینی تشکیل اېته‌‌دی.
آلینگن منبع: مبین حکیمی مقاله‌سی
