حلیم یارقین، محمد کریم ذره عظیمی نینگ اۉغلی 1329. ییلی سرپل شهری نینگ تکانه خانه گذریده آیدین بیر عایلهده توغیلدی. اونینگ آتهسی، محمد کریم ذره عظیمی، نیچه تیللیک شاعر، صنعتچی و اۉقووتوچی اېدی و اونینگ باباسی قاری محمد عظیم عظیمی دین عالمی، ادیب و نېچه تیللیک شاعر بۉلیب عالمدن اۉتگن. محمد حلیم یارقین، باشلنغیچ و اۉرته تعلیملرینی 1346. ییلیده سرپل شهر نینگ منهاج السراج مکتبیده تماملهگن. کېین هرات دارلمعلمینی و آرقهسیدن کابل دارلمعلمینیده اۉقیگن. دارلمعلمیننی توگتگندن سۉنگ کابل بیلیم یورتی نینگ طبیعی بیلیملر فاکولتهسیگه کیریب، 1354. ییلی اوشبو فاکولتهنی بیتیردی.
یارقین، 1354-1370 ییللرده “منهاج السراج” لیسهسی و کابل نینگ حربی لیسهسیده؛ فزیک و ریاضی مضومنلریگه مقدس اۉقووتوچیلیک وظیفهنی بجرگن.
1371-1375 ییللر آرهلیگیده جوزجان ولایتده مدنی یۉنهلیشلرگه ایشلهگن. اۉرنگ: جنبش یاشلری نینگ فرهنگی کېنگشی اۉرین باسری، جوزجان ولایتی نینگ اطلاعات و کلتور باشلیغی همده “امیر علی شیر نوایی” پیداگوژی انستیتوتیده اۉقووتوچی صفتیده خدمت قیلگن. او “افغانستان یازووچیلر انجمنی” ، ” امیر علی شیر نوایی فرهنگی انجمنی” ، ” افغانستان قلم انجمنی” ، ” بابور فرهنگی انجمنی” ده هم اعضا بۉلگن.
ایلک طالبان حکومتی نینگ (1994-2001) دوریده یارقین افغانستانده اېمس، بلکه اۉزبېکستانگه تیریکلیک قیلهدی و بیر نېچه ییل دوامیده اۉزبېکستان فنلر اکادمیهسی نینگ تیل و ادبیات اینستیتوتیده علمی خادم صفتیده فعالیت کۉرستهدی. او، بابور خلق ارا جمغرمهسی همده امریکا قۉشمه شتاتلری نینگ مرکزی آسیادهگی (KAFE) تشکیلاتی بیلن مدنیت همکارلیک قیلگن. طالبان حکومتی قولهشی بیلن او افغانستانگه قیتگن. اۉزبېک تیل و ادبیاتی بۉلیمیده تعلیم دستورلرینی رواجلنتریش و معارف وزیرلیگیده اۉزبیکچه درسلیکلرنی تحریر قیلیش و مؤلفلیک وظیفهلرینی بجریب کېلگن. بیر نېچه ییلدن سۉنگ او انسان حقلری کمیسیونی و “ستاره” خصوصی رادیو-تلویزیونیده هم فعالیت یوریتگن. شونینگ دېک استاد، 30 ییلدن بیری رادیو-تلویزیون و یېتکرمهلر بیلن همکارلیک قیلیب کېلماقده.
حلیم یارقین، مکتب و بیلیم یورتی دوریدن آق شعر، ادب، فولکلور و تاریخ یۉنهلیشلریگه قیزیققن. اینیقسه اۉزبېک تیلی، ادبیاتی و تورهسی بوییچه کۉپ اۉقیدی و تدقیق قیلهدی. او، بیلیم یورتینی تماملهگنیدن سۉنگ اۉزبېک ملتی نینگ توره و فرهنگ بوییچه مثال( تیل، آغزهکی ادبیات، عنعنهلر، اۉیینلر، ایشانچلر، عادتلر…) معلوماتلر تۉپلب، اولکهمیزدهکی یېتکرمهلر واسطهسی بیلن نشر اېتدیردی. قۉشیمچه قیلگنده علمی مقالهلر یازهدی و ترجمه قیلهدی. ینه تورکلر نینگ تورهسی، تاریخی و ادبیاتی یۉنهلیشیده کتته اۉلچملی تحقیقلر یوریتهدی. قالهبیرسه اۉزبېکلر حقیده اۉزهللیک بیلن تدقیق قیلگن. یارقین نینگ اوشبو فعالیتلری معتبر اولکهلر نینگ تورلی گزیته و ژورناللریده اۉرنگ: عرفان، خراسان، هنر، فرهنگ مردم، کتاب، آریانا، ملیت های برادر، آواز، آیدین، سباوون، غرجستان، هرات باستان، انیس، هیواد، یولدوز، جوزجانان، فاریاب و آیدین ده اۉزبېکچه، دری، پشتو و انگلیسچه تیللریده باسیمدن چیققن.
قۉشیمچه قیلیب ایتگنده، حلیم یارقین نینگ علمی مقالهلری اۉزبېکستان یېتکرمهلریده اۉرنک اوچون: “اۉزبېکستان ادبیاتی و صنعتی” ، “اۉزبېک تیلی و ادبیاتی” ، “معرفت” ، “ادبی میراث” ، ” تفکر” ، ملی تیکلهنیش” ، ” آواز تاجیک” دن باسیلیب چیققن. افغانستان و ایران نینگ کۉپلب اجتماعی ترماقلریده اونینگ یازمهلری نشر اېتیلگن. استاد، ایچکی و تشقی مملکتلرده مثال؛ اۉزبېکستان، ایران و تورکیهده 20دن آرتیق علمی، ملی و خلق ارا سمپوزیوم، سیمنار و کنفرانسلرده قتنهشیب، معروضهلر قیلگن و مقالهلرینی تقدیم اېتگن. اونینگ 100دن آرتیق تورلی علمی مقالهلری اۉلکه و چېت اېل یېتکرمهلریده باسیلیب چیققن.
حلیم یارقین، علمی و تدقیقات ایشلری قطاریده، بدیعی ادبیات، اینیقسه هجوی ساحهسیده هم قلم تیبرهتهدی. اوشبو فعالیتلری اوچون هم ملتی نینگ یورهگیدن اۉز اۉرنینی اېگهلهگن. چونگه اونینگ طنزلریده کولگودن تشقری، کۉزگه آلینمهگن و نازیک موضوعلر حقیده تنقیدلر بار که، عینا خلق نینگ اۉز تیلیدن سۉزلب بېرهدی. یارقین نینگ 7ته طنز اثری: وکالت دغدغهلری، ینگی ریس هم کېلدی، حاجی تریشر، بیز نېگه اوروشهمیز، سۉکیش هم پۉل بۉلر اېکن، بیز اعلانلر تختهسیمیز، دهیدی ایتلر کمپاینی آتلری بیلن باسیمدن چیققن. دری تیلیده اوچ طنز کتابی (راز تشنابها، نمایش عجیب و کمپاین سگهای ولگرد) آتی بیلن موجود. او حاضرگچه 2 توپلم اۉزبېکچه هجوی اثرلر نینگ ترجمهسینی هم نشر اېتیرگن. اولر؛ بو اۉشه بیچارهگینه جلال نوری نینگ اثری و عزیز نسیندن بیر جفت لعنتی جوراب. یارقین نینگ علمی تدقیقاتلری، اۉزبیکچه اثرلری تاریخ، توره و ادبیات بوییچه 20گه یقین دیر.
یارقین 45 یېلده علمی فعالیت، تدقیقات و یازووچیلیک یۉنهلیشلری آرقهلی اولکه و تشقی یورتلردن مکافات و آلقیشلرگه سزاوار بۉلگن. اولر قوییدهگیچه:
1- اۉزبیکستاندن:
-“مشتوم” ژورنالی و “افندی” هجوی گزیتهسی نینگ هزل یازووی بوییچه بیرینچی اۉرین ساورینی.
– “بابور خلق ارا جمغرمهسی” نینگ “خط بابوری” رسالهسینی یازگنی همده بابورلیلر حقیده آلیب بارگن تدقیقاتلری اوچون بیریلگن مکافات و تقدیرنامه.
– اۉزبېکستان جمهوریتی رادیو و تلویزیونی تمانیدن، هتلر فاشیزیمی اوستیدن قازانگن یوتوق نینگ 40 ییللیگی مناسبتی بیلن اۉتگزیلگن رادیو تنلاویده بیرینچی اۉرین ساورینی.
2- افغانستاندن: “جوزجان اۉزبیکلری نینگ عامهوی اۉیینلری” آتلی کتابگه مولفلیک قیلگنی اوچون اطلاعات و کلتور وزیرلیگی تمانیدن ایکینچی اۉرین ساورینی.
3- ایراندن: حلیم یارقین، تورموش اۉرتاغی شفیقه یارقین همکارلیگی بیلن یازگن “فرهنگ اۉزبېکی به فارسی” اثری اوچون ایران نینگ تهران شهریده اۉتکزیلگن خلق ارا کتاب کۉرگزمهسیده “ییل نینگ اېنگ یخشی کتابی” صفتیده اعلان اېتیلیب، ساورین و فخری یارلیق بیلن تقدیرلندی.
خلقنی، تیلینی، تاریخینی و تورهسنی سېوگن یازووچیمیزگه اوزاق عمر و ساغلیک تیلهب قالهمیز. حلیم یارقین نینگ اثرلری بوکون تورک خلقلری بیلیشی کېرهک بۉلگن موضوعلر نینگ کتته اولمچینی اۉز ایچیگه آلهدی. اونینگ آلتین اثرلری کېلهجکده ینگی اولاد اوچون کوچلی پاغانهلر تمثالی دیر.
منو
