افغانستانلیک تورک/اۉزبېکلر اخیرگی ایکّی کون دوامیده، مدنیتلری و ملی قدریتلریگه قنچهلیک اهمیت بېریشلری ینه بیربار تصدیقلنیب، خلقیمیز مدنیتیمیز دېب تلپینیب یورگن بیر ییگیتنی قۉللب-قوتلش مقصدیده، بیرلیکلرینی ینه بیربار اثباتلهدیلر.
بو ایکّی کونلیک کېنگ مدنی ناراضلیکلر، رسانه کوچی، بیرلیگیمیز و مدنیتسیورلیگیمیزنینگ عاقبتی سبب، کېنگ ینگرهب طالبان و بیز خلقنی مدنیتمیز برابریده قنچهلیک حساس اېکنمیزنی ینه بیربار سیزدیلر.
اوشبو کېنگ ناراضلیکلرنینگ بیر قنچه پیامی و ثمرهلری بار اېدی که مدنیتیمیز و اونینگ کېلهجگی اوچون مهم اېدی. بیرینچی طالبانگه بو پیام یېتیشتیریلدی ممکن بو خلقنی عسکرلرینی، عادی اهالیسی، زرگرلرینی قولهیلیک بیلن اۉلدیریب، کانلری و طبیعی بارلیکلرینی تالان-تاراج قیلیب آلیب کېتهیاتگن بۉلسهینگیز لېکن کونی کېلیب بو خلق بیر مرته قرشی تورگنده، شوندهی بیر عادی ییگیتی هم کتّه امکانیتلی و مغرور وزیرنی لرزهگه سالهدی.
ایکّی کونلیک ناراضلیکلر و مناسبتلر دوامیده کۉپلب مهم گپلرنی اۉقیب بیلدیم، شولردن بیری فعاللریمیزدن بیری نثار نبیزاده مویتن اۉغلونینگ «مدنیت بیزنینگ اېنگ سۉنگّی سنگرمیز» اېدی. بو سۉزنی کېنگراق اۉیلب، قرهگنیمده مهم موضوع دیر چونکه بیز خلق حاضرگی شرایطده سیاسی حقیمیز قانقرلی اېمس، اقتصادی ساحهلرده حضوریمیز چېکلنگن و شونگه اۉخشش باشقه ساحهلرده هم بیزگه نسبتن ناقولهی شرایط و چېکلاولر بار و اۉرنیمیزنی قۉلدن بېرگنیمیز بیراق مدنیتمیز اېسه بیزگه اېنگ سۉنگّی سنگر بۉلیب قالگن و بو خلق جانیدن اۉتهدی لېکن مدنیتیدن اېمس و بو اېسه شو اخیرگی مزارشریفده نوایی حضرتلرینینگ هیکلی یۉق اېتیلیشی و بیلیم یورتلر لوحهلریدن اۉزبېکچه یازوو کۉتریلیشیگه نسبتن ناراضلیکلر و کېنگ مناسبتلردهگینه اثباتلندی.
یېتکیرمه کوچی
حاضرگی شرایطده، دنیادهگی اېنگ مهم اۉزگریشلر و دادخواهلیک و ایجابی و سلبی سیاستلر باشقیریلیشیده یېتکیرمهلر حصهسی سیزیلیب تورگن و کوچلی خلقلرنینگ بیرته خاص خصوصیتلری شو دیر که اولرگه کوچلی یېتکیرمه بار. افغانستانده بیز تورک/اۉزبېک خلقی البته بو امکانیتگه اونچهلیک قۉلیمیز یېتیشمس اېدی لېکن اخیرگی وقتلرده، یېتکیرمهلر اینیقسه اۉزبېک تیوی و اوندن تشقری هر بیر رسانهده اېشلب تورگن اۉزبېک ژورنالیست ملی مسالهنی یایینلشتیریب، مناسبتلرنی کېنگهیتیریلیشی و دنیانی وضعیت آگاهلنتیریلیشی اوچون حصه قۉشدیلر.
دېیرلی، اخیرگی کابل بیلیم یورتی واقعهسی و طالبان عالی اۉقوو وزیرینینگ اۉزبېک طلبهگه نسبتن مناسبتی، مزارشریفده حضرت امیرالکلام میرعلیشیر نوایینینگ هیکلی یۉق اېتیلیشی و جوزجانده بیلیم یورت لوحهسیدن اۉزبېکچه یازوو توشیریلیشی اۉزبېک تیوی نینگ عادی بیر نیچه سطرلیک خبریدن باشلهنیب، کېنگ باشقیریلدی و ایجابی نتیجهلرگه اېریشدی.
شوندهی اېکن، بیز کېلهجکده ملی منفعتلریمیزده یېتکیرمهلریمیز کوچینی حس قیلیب، اولرنی قۉللب-قوتلشمیز ضرور دیر و بو اوچون بیزنینگ تیلیمیز و مدنیتمیز اوچون هر بیر خبر اهمیتگه اېگهلیگینی توشینیب آلهیلیک.
افغانستانده اۉزبېکلرنینگ مدنیتسیورلیگینینگ کېنگ دایرهسی
یوقاریده اېسلب اوتیلگن مدنیتمیزگه قرشی حرکتلرده خلقیمیزنینگ یېتّی یاشدن یېتّمیش یاشگچه برچهسی مناسبت بیلدیریب، بیفرق قالمسلیککه اوریندی و بو اېسه بیزنینگ خلقمیز بوتونلهی مدنیتسیورلیک و بو اېسه یاش، جنسیت و جغرافیه تانیمسلیگینی بیلدیردی.
ایلگری بیزنینگ شونچهلیک چېکلب قۉیگن اېکنلر که اگرده، افغانستانده اۉزبېک خلقی و مدنیتی تَن آلینگن تقدیرده هم شو فاریاب، جوزجان و سرپل حدودلریده خلاصه قیلیب قۉییلگن کۉپلب مراتبه اېشیتیلدی. لېکن اخیرگی واقعهلر و مناسبتلر شونی کۉرسهتماقده دیر که بوگون اۉزبېک و تورک مدنیتیگه قرشی افغانستانده بیران حرکت بۉلردیک بۉلسه، مدنیت دشمنلری بدخشاننینگ ارگو اولسواللیگی قیشلاقلریده یشهب تورگن بیر تویغولی یاش-ییگیت بیلن دوچ دیر و اونینگ شفقتسیزلیگی و جسارتینی اۉزیگه قرشی کۉریشی ممکن.
بوندن تشقری، بو یۉلده تویغولی عیال و قیزلریمیزنینگ تویغوسی و حصهسی اۉته کوچلی اېدی. بو ناراضلیک و بو وضعیتنی باشقیریش اوچون، فرخلقا اونچیزاده، عالیه ییلماز، فهیمه سلطان، ماریا عظیمی، حمیرا سادات و شونگه اوخشش اۉنلب آپه-سینگللریمیزنینگ تینمهی کورهشگنلری، سېس چیقاریب، قلم تارتگنلری اساسی اهمیتگه اېگه اېدی.
مدنیت سیاست و اقتصادنینگ اساسی بۉلیشی کېرهک
اېندی بیر نرسه اثباتلندی که اۉزبېکلر ممکن هر قندهی بیر سیاسی جریان بیلن کېلیشیب، حرکت قیلیشی ممکن لېکن بو جریان عمر بۉییچه اۉزبېکلر مدنیتنی بیرینچی اۉرینگه قۉییشی کېرهک و اۉزبېک/تورک مدنیتیگه یامان کۉز بیلن قرهگن هر بیر انسان و جریاننینگ اۉزبېک بیلن بۉلگن دوستلیگی منگو و دواملی اېمس چونکه اۉزبېکلر باشیدن اۉتهدی و مدنیتدن اۉتمسلیگینی بیلدیریب کېلماقده دیر.
شوندهی اېکن، بیز بونی کوچلیراق دوام بېرهیلیک و کېلهجکده بیزنینگ مدنیتمیز سیاست و سیاسی جریانلرگه خذمت قیلیشی کېرهک اېمس بلکه سیاست و سیاسی جریانلر بیزنینگ مدنیتیمیز اختیاریده بۉلیب، اونگه خذمت قیلیشی درکار.
خلاصه
طالبان عالی اۉقوو وزیری ندامحمد ندیمنینگ اۉزبېک طلبهگه نسبتن حرکتی حقیده، پشتو تیلیده بۉلگن یېتکیرمهلردن بیری خبر ترقهتگن اېکن باریب ایضاح/کمنتلرنی اۉقیب کۉردیم احتمال ۹۸ فایز کیشیلر پشتو تیلیده یازیب، واقعه نیمهلیگیدن خبری بۉلمسه هم طالبان بو مقامی حقلیگی و اۉزبېک طلبه هبتالله یعقوباۉغلی ناحق اېکنینی یازگن. بو آرهده پشتونلردن دینی عالم، غربده یشاوچی توشینگن هم، اۉقیمیشلی هم، چله سواد هم و هر طبقهدن بار اېدی بیراق همهسی واقعهنی بیلمسه هم قومی احساسلری غلبه قیلیب، طالبان مقامینی قۉللب-قوتلهگن. ایتماقچی بۉلگنیم بو که ممکن بیز شوندهی واقعهلرگه دوچ کېلگنیمیز قومی احساسات غلبه قازانیب، آقنی قاره و قارهنی آق دېب چیقریش اورینهدیگن بیر خلق بۉلمهگنیمیز ممکن بیراق، اېندی بیز هم مدنیتمیز و ملی منفعتمیزگه نسبتن بیفرق خلق اېمسمیز و بو خصوصده دنیانینگ قهیېرده یشهیدیگان و قیسی ساحهده فعالیت قیلهیاتگندن قطعنظر خلقمیز ملی منفعتمیزنی بیرینچی اۉرینده قۉییشگه اورینهدیلر.
