بوکون : چهارشنبه 2 ثور 1405

Kabul
+10...+17° C

بوکون : چهارشنبه 2 ثور 1405

Kabul
+10...+17° C

اۉزبېک تی‌وی

پخش ویدیو

اېنگ کوپ اۉقیلگن

استاد لبیب: علم و ادب یۉلیده یېتکچی شخص

سید محمد عالم لبیب، رحمتلی سید توردی اۉغلی هجری قویاش 1336 ییلی جنوبی تورکستان-فاریاب ولایتی نینگ علاقه داری چهارباغ(حاضرگی اولوسوالی) حدودیده توغیلگن. عالم لبیب، باشلنغیچ تعلیمنی اۉز توغیلگن یورتیده آلگن. ثانوی تعلیملرینی 1355 قویاش ییلیده اندخوی نینگ ابو مسلم لیسه‌سیده بیتیرگن. کابل بیلیم یورتی نینگ ادبیات و بشر بیلیمی (حاضرگی تیل و ادبیات بۉلیمی)ده 1356 ییلی فارسی تیل و ادبیاتی بۉلیمینی تمامله‌دی. اوشبو ییل نینگ اۉرته‌سیده لبیب، تحصیلینی دوام اېتیریش اوچون روسیه فدراتیفیگه یوباریلدی. 1363  قویاش ییلیده او یېرده ادبیات شناسلیک یۉنه‌لیشی بۉییچه ماسترلیک باسقیچینی موفقیت بیلن تماملب، فیلالوگیه فنلری (تیل شناسلیک و ادبیات شناسلیک) بۉییچه ماستر درجه‌سینی آلدی. 1363 هجری قویاش ییلی نینگ اۉرته‌لریدن 1371 هجری قویاش ییل آخریگچه تیل و ادبیات فاکولته‌سیده، اوندن سۉنگ بلخ بیلیم یورتیده (مزار شریف شهریده) درس بېرگن. 1378 هجری قویاش ییلیده ادبیات فاکولته‌سی نینگ ادبیات بۉلیم باشلیغی، 1381-1380 ییللرده بلخ بیلیم یورتیده باشلیغ صفتیده وظیفه بجریشگه مشرف بۉلدی. 1387-1385 ییللریده اېسه تخار بیلیم یورتی نینگ ریاستیگه اوتیردی. اوندن سۉنگ، کابل بیلیم یورتی نینگ تورکالوژی دیپارتمنتیده اۉقووتوچیلیک فعالیتی و علمی تدقیقات ایشلرینی دوام اېتیردی.

1395-1392 هجری قویاش ییللری آره‌لیگیده تاجکستان دولت پیداگوژی بیلیم یونیورسیتیتده دکتورا (پی ایچ دی) دستوریده تحصیل آلیب، اونی موفقیتلی یکونله‌دی. همده، روسیه فدراتیف فن و عالی تعلیم وزیرلیگیدن فیلالوگیه فنلر بۉییچه دکتورلیک گواهنامه‌سینی قۉلگه کیریتدی. لبیب، بیلم یورتلرده درس بېریشدن تشقری، 1373 ییلیدن 1377 ییلی نینگ بهاریگچه مزار شریف شهریده نشر اېتیلگن امیر علی شیر نوایی آتیده‌گی مدنی اویوشمه‌ نینگ ادبی-مدنی آیلیک ژورنالی “یاغدو” نینگ باش محرری اېدی. اونینگ، بیر قطار ادبی و تاریخی اثرلری جمله‌دن:

“تاریخی/تذکره مقیم خانی” (منشی محمد یوسف شبرغانی نینگ قلمیگه تېگیشلی، هجری قمری 12 عصر باشلریگه عاید)، “محبت نامه”(خوارزمی، هجری 8 عصر نینگ تورک شاعری) همده اۉتمیش و زمانه‌وی شاعرلرنینگ بیر نېچه شعری تۉپلملرینی تحریر قیلگن. اولرگه مقدمه و باش سۉز  یازیب، نشرگه تیارله‌گن.

سۉنگگی ییللرده هم زمانه‌وی شاعرلر نینگ بیر قطار شعری مجموعه‌لری اونینگ تحریر و کیریش سۉزلری بیلن باسیمدن چیققن. استاد لبیب، کابل، فاریاب، جوزجان، تخار و بغلان بیلیم یورتلری، همده افغانستان فنلر اکادیمیسه‌سی نینگ کۉپلب علمی و تدقیقی ایشلرینی آلغه آلیب باریشده کدرلریگه یېتکچیلیک قیلگن. شونینگدېک، اولر نینگ رساله‌لریگه تقریظلر هم یازگن.

لبیب، فارسچه و اوزبیکچه تیللریگه حاکم بۉلگن شاعرلریمیزدن دیر. اونینگ شعرلری 1351 قویاش ییلیدن اعتبارأ افغانستان مطبوعاتیده نشر اېتیله باشله‌گن. اوزبیکچه‌ده قلمگه آلگن ایکی شعری تۉپلمی موجود. بیرینچی‌سی “سۉز اینجولری” 1358 قویاش ییلی کابلده افغانستان یازووچیلر بیرلیگی تمانیدن، ایکینچیسی “تویغولریم، قیغولریم” 1383 ییلی مزار شریفده باختر کلتور و یایین اویوشمه‌سی یاردمی بیلن باسیمدن چیققن.  عالم لبیب اۉزبېک کلاسیک شعرلری نینگ “سۉز سلطانی” قبول قیلینگن مولانا لطفی هروی نینگ حیات و ادبی میراثی اوستیگه هم تدقیقلر آلیب بارگن.

استاد لبیب نینگ فارسچه و اۉزبېکچه یازگن شعرلریدن بیر تۉپلم “ایکی کۉزگوده بیر تصویر” آتی بیلن 1388 قویاشی ییلی نینگ سۉنگلریده نشر اېتیلگن و ادبیات شیدالری نینگ قۉلیگه یېتکزیلگن.

لبیب، ادبی تنقید، ادبی نظریه، اۉزبېک ادبیات تاریخی و باشقه ادبی ساحه‌لرده انچه کۉپ مقاله و رساله قلمگه آلگن. اوشبو یازوولری و ادب-کلتور ساحه‌سیده‌گی ترجمه‌لری:عرفان، ژوندون، چاووش، صبا، انیس، هیواد، ندای اسلام، بیلیم یورت باسیملری: سوسیال بیلیملر (کابل بیلیم یورتی)، بلخ (بلخ بیلیم یورتی)، خراسان (افغانستان اکادیمیه‌سی) و تشقی اولکه‌لر نینگ یایینلریدن اۉرین آلگن.

شرعی جوزجانی جنابلری “استاد لبیب نینگ شعری و ادبی کیشیلیگی” عنوانی بیلن شونده‌ی فکر بیلدیره‌دیلر:

او، بیلیم و کلتور بیلن یوغوریلگن اندخوی دیاری نینگ سیلنگن اولادی بۉلیب، ایکی تیل یعنی فارسچه و اۉزبېکچه‌ده یېتیشگن بیر بیلگیچ و استعدادلی شاعر دیر. ادبیاتیمیز ساحه‌سیده اۉزه‌للیک بیلن نوایی تدقیقاتلریده کۉزگه کۉرینر درجه‌ده ایش و فعالیت آلیب بارگن. شو سببدن او افغانستان نینگ سناقلی نوایی شناس عالملریدن بیری حساب بۉله‌دی.

اونینگ شعرلریده وطن سېورلیک و ملی ایدیالوژیلر اولچکلی و آهنگلی قالبلر ایچیده عکس اېتیریلگنی، اسلوبی و کوچلی ادبی انگلتیم جهتیدن افغانستانده‌گی تورکچه و فارسچه شعر کلتوری ایچیده اۉزیگه خاص بیر یېرگه اېگه. فارسچه شعرلریده کۉپراق هند اوسلوبیگه، تیما و خیال دنیاسیده اېسه، میرزا عبدالقادر بیدل‌گه یقینلیگی کۉرینه‌دی. غزللریده ساغلام ترکیبلر، اۉزگچه مضمونلر و ینگی توشونچه‌لرگه یېر بېره‌دی؛ خوش و تاثیرچن افاده‌سی بیلن اۉقووچی نینگ دقتینی تارته‌دی و اونینگ استاتیک ذوقینی تامینله‌یدی.

لبیب نینگ هر ایکی تیلده‌گی شعرلری؛ ساده، سلیس و آقیجی، معنا تمانیدن بای و اسلوب باقیشیدن آغیر باشلی دیر. او تمیز فطرتلی، آچیق کۉنگللی، قناعتچی، متواضع؛ عینی پیتده مشهور بیر انسان اونوریگه اېگه و بولر بیلن غرورلنگن شخصیت دیر.

ذکر الله ایشانچ دوستی حقیده شونده‌ی یازگن:

“ایککی تیللی شاعر دوکتور عالم لبیب نینگ ایکی گلدسته توپلمینی اوقیب چیقدیم. شعرلری بیر-بیریدن گوزه‌ل. شکل و مضمون جهتدن رنگمه-رنگ. اینیقسه؛ لطفی، نوایی، بیدل و مشرب غزللریگه قیلگن نظیره و باغله‌گن مخمسلری کوزنی قووانتیرگودیک؛ بیجیریم، سیر مضمون، مصرعلری اره‌سیگه قیل سیغمس چینه‌کم شعریت تاپدیم. شونده‌ی شعرلر بار که، نه کۉزنی چنقته‌دی، نه یورککه چنگ ساله‌دی. و نه-ده، تیلنی کویدیره‌دی. بونده‌ی شعرلر اېگه‌سیدن آلدین اۉلیب کېتیشینی کۉریب کېله‌یاپمیز. لبیب، شعریتی بونده‌یلردن اېمس. بلکه تنقید کوتره‌یاتگن چینه‌کم بدیعی یره‌تمه‌لر دیر. هر بیر مصرعسی، بیتی، غزلی تنقید و تحلیل طلب بۉلیب کۉزگه تشلنه‌دی.” او، سۉزلری نینگ سۉنگیده یاشلرگه بیر اوگیتده کۉرینیب ایته‌دی: “بارلیکلرنی قدرینی بیلینگ. حتی که بیر اغیز یخشی سۉز، سلام و خاطر سۉره‌ش بۉلسه‌ده. توپلومگه کېره‌کلی بۉلگن اولوغلرنینگ یاش کونلرینی قوتله‌ینگلر.” اۉزی اېسه ساغلیک و آمد تیله‌ب سۉزلرینی یوکونله‌یدی.

استادگه اوزاق-اونوملی- ساغلیقلی و بختیار عمرلر اېسته‌ب قاله‌میز. قلمینگیز چرچه‌مه‌سین و دایم یازیب تورسین.

شریک قیلینگ

Related Posts

Add New Playlist