افغانستان ملی اسلامی جنبش حزبینینگ رهبری مارشال عبدالرشید دوستم افغانستانده دوام اېتهیاتگن وضعیت یوزهسیدن بیلدیرگن ینگی بیاناتلریده، اندخویده طالبان تامانیدن معین شخصلرگه تذکره ترقهتیلیشی، طالبان حاکمیتیده خاتین-قیزلرنینگ احوالی و مملکتده سیاسی بیر اوزگریش کېلیشی اوچون بۉلینیب تورگن اینتیلیشلر حقیده گپیردی.
مارشال دوستم بو مسالهلرنی، یقینده تورکیهنینگ انقره شهریده اۉتکزیلگن «لاجورد یۉلی تدقیقات مرکزی ییغینی»ده اشتراک اېتگن فعاللر بیلن بۉلگن اوچرهشوویده، تیلگه آلگن.
مارشال دوستم، اندخویده طالبان تامانیدن ایریم عایلهلرگه تذکره توزیع اېتیلیشی خصوصیده مناسبت بیلدیرر اېکن، طالباننینگ بو خصوصدهگی مکتوبی بېکار قیلینیشی و حبسگه آلینگن خادم آزاد اېتیلیشینی تاکیدلب شوندهی دېدی: « سیز بیر قرمقُل و قورغان که برچهسی تورکمن و اۉزبېک دیر، باریب قرهینگ بولرنی. شو مکتوبلرینی قیته آلسین و اوشلنگن شخصنی قیته قویبارسین.»
شو بیلن بیرگه مارشال دوستم، طالبان حاکمیتیده بۉلگن افغانستانده خاتین-قیزلر احوالیدن هم خواطر بیلدیریب، قیزلر یوزیگه مکتبلر و بیلیم یورتلر یاپیق بۉلگنیدن تنقید قیلدی.
مارشال دوستم بو حقده ایتیشیچه: « خانملر افغانستان جمعیتنینگ یریمینی تشکیل بېرهدی، استعدادلی استادلر، خانملر و قیزلر بولر بیچاره قندهی بیر احوال و کونلری بار دیر. سیزلر بیلهسیز بیلیم یورتلر، مکتبلر، کسلخانهلر و باشقه جایلر یوزلریگه یاپیق قالماقده.»
جنبش حزبینینگ رهبری بو وضعیتگه نسبتن اعتبارسیز قالیشی آدم اۉزینی و ملتنی اۉلدیریش دېگنی دېب بهالب، افغانستانده بیر اۉزگریش کېلیشی اوچون سعیوحرکتلر دوام اېتهیاتگنینی بیلدیرهدی.
مارشال دوستم باشقه سیاسی و مدنی جماعهچیلیک جریانلری بیرگهلیکده حرکت قیلیشلرینی تاکیدلب شوندهی قوشیمچه قیلهدی: «گپ کۉپ دیر، شو سبب ایتهمن که سعیوحرکت قیلهیبمیز کۉپ گپلرنی آشکار قیلالمهیمیز. کۉپ گپلرنی آشکار قیلالمهیمیز لیکن اۉز ایشیمیزنی دوام اېتتیرهمیز. شو سبب مېن بۉلینهیاتگن حرکتلرگه حاجی راحله، حاجی باتور یا مولوی صاحبنی بارینگلر دېمن چونکه بو حرکتلرنی کۉپ آلقیشلهیمن. بوگون جیم قالیش اۉزیمیزنی اۉلدیریش دیر.»
بو سۉزلر شوندهی بیرحالده دیر که طالبان یقین بېش یریم ییلدن بیری افغانستانده حاکمیتلرینی دوام اېتتریب کېلماقده دیر و حاضرگچه بو حاکمیت نه فقط دنیا مملکتلری تامانیدن رسمیتگه تَن آلینمهگن بلکه افغانستان ایچیده هم بو گروهنینگ سیاستلری جدّی تنقیدلرنی اۉرتهگه آلیب کېلگن.
