رحمتلی صدیق امینی، ماهر ژورنالیست، فرهنگی، اۉلکهمیز نینگ یوکسلیشی و رونقی، ملت فراوانلیگی اوچون چین یورهگدن قیغ اورگن انسانلردن بیری اېدی. او، اۉز عمری نینگ اېنگ یخشی ییللرینی محنت سېورلیک و اولوغوارلیک بیلن دردلی یورتداشلریمیز نینگ خدمتیگه بغیشلهدی. شونینگدېک ،تورکمن خلقی نینگ تیلی، ادبیاتی و مدنیتینی رواجلنتیریش و یوکسلتیریش یۉلیده دایما فداکارلیک قیلگن اونوتیلمس سیما دیر.
دکتور سید محمد صدیق امینی، الحاج سید محمد امین نینگ اۉغلی بۉلیب، رسمی حجتلرگه کۉره 1326 هجری شمسی، یعنی 1949 میلادیده ،اصلیده اېسه 1324 هجری شمسی، یعنی 1945 ییلیده بادغیس ولایتی مرغاب تومنی نینگ موریچاق حدودیدهگی ارساری اوبه قیشلاغیده دهقانچیلیک بیلن شغللنگن و معرفت پرور بیر عایلهده توغیلگن. باشلنغیچ تعلیمینی اۉز قیشلاغیده تماملهگچ، حربی مکتبگه اۉقیشگه کیرگن. 1339 قویاش ییلیده اونینگ آتهسی رحمتلی الحاج سید محمد امین تورکمن تیلیده خط یازیب، اونگه یوبارگن. بیراق اوشبو خط اۉشه دوردهگی استخبارات خادملری قۉلیگه توشیب، اوندن خط نینگ نېگه تورکمن تیلیده یازگنلیگی حقیده ایضاح طلب قیلینگن. او، اېسه شوندهی آچیقلمه قیلگن:
“آتم تورکمن تیلیدن باشقه تیللرنی، جملهدن: فارسچه، دری و پشتونی یخشی بیلمهیدی”-حربی مکتبدهگی استخبارات بۉلیمی، اینیقسه، اۉشه بۉلیم باشلیغی جگرن عبدالودود دېگن شخص نظریده اینابتگه آلینمهگن. اۉشه دوردهگی ملی ظلم و استبداد سیاستی نتیجهسیده او کلتکلنگن و بیر مدت قماقده سقلنگن.
او کۉنگلیده تاپیلگن الم و روحی باسیم سببلی حربی مکتبده اۉقیشینی دوام اېتتیره آلمهدی. بیراق، اوشبو واقعه اونینگ آنه تیلیگه و خلقیگه بۉلگن سېوگیسینی ینهده چوقولشتیرهدی و کوچلنتیرهدی. صدیق امینی، شوندن سۉنگ، آنه تیلی یعنی تورکمن تیلیده تورلی نرسهلر یازیب، مظلوم تورکمن خلقیگه تقدیم اېتیش اوچون یۉل ایزلهی باشلهدی. هجری قویاش 1343 ییلیده اۉشه دوردهگی عدلیه وزیرلیگی تیزیمیده خدمتگه کیریب، 13 درجهلی لوازیم تیزیمده ایشی تصدیقلنیب، 10-درجهلی لوازیمده بادغیس ولایتی یارگی یا محکمه باشقرمهسیده “خبروال” لوازیمیگه تعیینلندی. کېینچهلیک، هجری قویاش 1344 ییلیده 6نچی درجهلی لوازیمده بادغیس ولایتی یارگی باشقرمهسیده جماعت خوفسیزلیگی بۉلیمی باشلیغی صفتیده فعالیت یوریتدی. شوندن سۉنگ، بادغیس مرکزی بیرینچی محکمهسیده همده بالا مرغاب و قادس تومنلری نینگ بیرینچی محکمهلریده خدمت قیلدی. هجری شمسی 1354 ییلیده بغلان ولایتی سو تامیناتی ایشخانهسی باشقرمهسیگه مالیهوی و معماری ایشلر بۉلیمی باشلیغی اېتیب تعیینلندی.
بختلی یوسینده، هجری قویاش 1357 ییلیده کابلدهگی انیس گزیتهسیگه مخبر صفتیده ایشگه قبول قیلیندی. کېنیچهلیک اولگی وظیفهسینی سقلب قالگن حالده یولدوز جریدهسیگه باش محرر اۉرین باسری یا معاون صفتیده تعیینلندی. شوندن سۉنگ یولدوز جریدهسی بغریدن یېتکرمه آسمانیده ینه بیر یولدوز-گوراش جریدهسی دنیاگه کېلدی. دکتور صدیق اېسه، گوراش جریدهسی نینگ تاسیسچیسی و مسوول مدیری صفتیده اۉشه دور نینگ جمهور باشلیغی فرمانی بیلن تعیینلندی. شو بیلن بیر پیتده مرکزی کمیته (ح.د.خ.ا)”حزب دیموکراتیک خلق افغانستان” نینگ اجتماعی فنلر انستیتوتیگه اۉقیشگه کیریب، ژورنالیزیم یۉنهلیشیده تحصلینی دوام اېتتیردی و لسانس دیپلومینی قۉلگه کېلتیردی. کېینچهلیک صدیق، اخبارات و مدنیت وزیرلیگیده صنعت یېتکچیسی، تیاتیر یېتکچیسی لوازیملریده فعالیت یوریتدی. شوندن سۉنگ افغانستان یازووچیلر اویوشمهسی یا انجمنیده ادبی نقد و تدقیقات بۉییچه باشلیغ صفتیده، ینه بیر قنچه وقتدن کېین اوشبو یازووچیلر اویوشمهسی ریاسیتی نینگ اداری و مالی بۉلیمیده باشلیغ صفتیده ایشلهدی.
هجری قویاش 1365 ییلیده یوقاری مرتبهلی یېتکچیلر نینگ قراریگه بنأ دولت مطبعه کمیتهسی تیزیمیده معنوی و مالیهوی ایشلر باشلیغی یېتکچیسی اېتیب تعیینلندی. کیېنچهلیک وکالتلی یېتکچیلر نینگ کۉرستمهسیگه اساسأ کابل شهری نینگ 10 و 4 حزب حدودلریده تورلی لوازیملرده، کیین اېسه افغانستان رادیو و تلویزیون نینگ تورکمن تیلی بۉلیمی مدیری صفتیده فعالیت یوریتدی. هجری قویاش 1371 ییلی، یعنی 1992 ییلیده عالی تعلیمنی دوام اېتتیریش مقصدیده مسکودهگی دولت خلقارا مناسبتلر انستیتوتیگه اۉقیشگه کیردی. 2000-ییلیده ژورنالیستکه یۉنهلیشی بۉییچه دکتورلیک درجهسینی قۉلگه کیریتدی. شوندن سۉنگ، هجری قویاش 1382 ییلیده، عدلیه وزیرلیگی نینگ اجتماعی تشکیلاتلرنی موافقلشتیریش و رویخطگه آلیش باشقرمهسیدن 1382 ییلیده 36-سانلی جوازنامه آلگچ، افغانستان تورکمنلری نینگ مدنی اویوشمهسی باشلیغی اېتیب سیلندی.
شو بیلن بیرگه، اۉشه دوردهگی اخبارات و مدنیت وزیرلیگی نشریات باشقرمهسیدن 1382 ییلی ثور آیی نینگ 10-کونیده 147-سانلی مطبوعات جوازنامهسینی آلیب، افغانستان تورکمنلری مدنی اویوشمهسی نینگ نشریات اورگانی بۉلگن «گونیش» مجلهسی یا ژورنالی نینگ مدیر مسوولی اېتیب تعییلندی و ژورنالنی رسما نشر اېتیش ایشینی باشلهدی. عینی پیتده افغانستان تورکمنلری نینگ تینچلیک و بیردملیک کېنگشی ایلک بار کابلده طنطنهلی ییغیلیش اۉتکزدی که دوکتور صدیققه فخری ریاست یا باشلیغی تاپشیریلدی و مرکزی کېنگش ترکیبی بېلگیلندی. اېرتهسی کونی تشکیلات نینگ مرکزی کېنگشی علاحیده ییغیلیش اۉتکزیب، اۉز باشلیغی اۉرین باسرلرینی سَیلهدی. اینیقسه، اونی تشقی علاقهلر بۉییچه اۉرین باسر اېتیب تعیینلهدی.
حاضرگچه افغانستان تورکمنلری تورلی افغان قوملری اۉرتهسیدهگی حسد و یوزهگه کېلگن معمالرگه قرهمهی، افغانستان تورکمنلری نینگ اسلامی بیردملیک کېنگشی آتی آستیده اۉز کېنگشینی سقلب قالیشگه موفق بۉلدی. او اېسه، اوشبو کېنشگده تشقی علاقهلر بۉییچه ریس اۉرین باسری صفتیده فعالیت یوریتیب کېلدی. دکتور امینی سۉنگّی ییللرده دولت ادارهلریده رسمی لوازیمده ایشلهمهگن و تورکمنستان نینگ عشق آباد شهریده یشهیدی. او، 2022 ییلی اپریل نینگ 4 کونی اونی قیینب کېلگن کسللیک سببلی تورکمنستانینگ عشق آباد شهریدهگی شفاخانهلردن بیریده وفات اېتهدی. رحمتلی صدیق امینی سکیز فرزند- اوچ قیز و بېش اۉغیل اتهسی اېدی. رحمتلی دکتور امینی تورکمن تیلی و ادبیاتی نینگ بویوک خدمتچیلریدن بیری حسابلنهدی. او شیرهلی تورکمن تیلیده نشر اېتیلگن «گوراش» و «گونیش» ژورناللرینی تشکیل اېتیشدن تشقری، مخدوم قلی فراغی مدنی اویوشمهسینی هم تشکیل اېتیب، تورکمن جماعهسی نینگ برچه مدنی فعالیتلریده کتته و اونوملی رول اۉینهگن.
مرحوم دکتور صدیق امینی اۉزی نینگ کسبی بیلیملری و ژورنالیستیک اینیقسه، یېتکرمه یۉنهلیشیدهگی قیمتلی تجربهسی آرقهلی کتته خدمت قیلدی. او یېتکرمه بۉییچه ایشلر اېکن همکسبلری بیلن بیرگه اۉشه مرکب شرایطلرده ییللر دوامیده یورتداشلری اوچون چین یورهکدن محنت قیلدی. کېینگی ییلرده افغانستان تورکمنلری نینگ کۉپلب مدنی ایشلری و تلاشلری اوشبو بویوک انسان نینگ علمی بیلیملری، مدنی قرهشلری و اخلاقی معیارلری بیلن چمبرچس باغلیق اېدی. افغانستان نینگ بوگونگی آغیر شرایطیده رحمتلی دکتور سید محمد صدیق امینی حیاتی و تلاشلری یاشلر اوچون قیمتلی الگو دیر. چونکه او قیینچیلیکلرگه قرهمهی و علم آلیشدن اینقسه اۉز خلقیگه خدمت قیلیشدن تۉختهمهدی.



