افغانستاندهگی جهان آزیق-آوقت دستوری مدیری جان آیلیف اوشبو تشکیلات بودجهسی نینگ قیسقریشی حقیده آگاهلنتیریب، یاردملر کمهیگنی سببلی افغانستانده بالهلر حاضردناق حیاتدن کۉز یومهیاتگنینی ایتدی.
او بریتانيانینگ بیر ژونالیده چاپ اېتیلگن مقالهسیده شوندهی یازگن: «بیز کېلگوسی آیلرده بالهلر اۉلیمی نینگ ینه-ده کۉپهییشیگه تیارلنیهپمیز. خلقارا همجمعیت آغیر تۉییب طعاملنمسلیکدن اذیت چېکهیاتگن و آچلیکدن اۉلیم یاقهسیده تورگن بالهلرنی هېچ بۉلمهگنده آزیقلنتیریش اوچون ضرور مبلغ تاپه آلمهیاتگنی مېن اوچون قبول قیلیب بۉلمهیدیگن حالت».
آیلیف نینگ ایتیشیچه، جهان آزیق-آوقت دستوری نینگ بودجهسی کېسکین قیسقرگن و حاضرده اونینگ اتیگی ۱۲فایزی مالیهلشتیریلگن.
اونینگ سۉزلریگه کۉره، بویوک بریتانيا نینگ خارجي یاردم بودجهسینی قیسقرتیریش حقیدهگی یقینده نشر قیلگن قراری جهان آزیق –آوقت دستورینینگ دایمي اساسي دونرلریدن بیری بۉلگن اوشبو دولت یاردمینی ینه ۳۹فایزگه کمهیتیرگن.
آیلیفنینگ یازیشیچه: «اېندی بیز حیاتلرنی سقلب قالیشگه قرهتیلگن اَیریم دستورلرنی، جملهدن، آچرچیلیک نینگ آلدینی آلیش دستورینی تۉختهتیشگه مجبور بۉلدیک. بو دستور یقینده یاپیلیشگه مجبور بۉلدی».
او شو هفته نینگ باشیده افغانستان غربیدهگی هرات شهریدهگی کلینیکلردن بیریده آزغین و نیمجان بالهلرینی آلیب کېلگن عیاللر یۉلکلرده نوبت کوتیب تورگنینی کۉرگنینی قید اېتگن.
آیلیف نینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، بو بالهلرنینگ کۉپچیلیگی آغیر درجهده تۉییب طعاملنمسلیکدن اذیت چېکماقده و اولرنینگ اَیریملری تیریک قالمسلیگی ممکن.
او شوندهی دېگن: «سۉنگگی اوچ آی دوامیده جماعه یاردم آلیش اوچون مرکزلریمیزگه مراجعت قیلگن هر بیر کیشینی قَیتریشگه مجبور بۉلدی، چونکه اولرگه بېرهدیگن طعامیمیز یۉق. بو حقده عایلهلرگه ایتگنیمیزده، اولر نینگ امیدسیزلیگی نهایتده کوچلی بۉلهدی. فرزندی نینگ عذاب چېکهیاتگنینی کۉریش اولر اوچون نقدر آغیر اېکنینی تصور قیلیش مېن اوچون جوده قیین».
جهان آزیق-طعام دستوری معلوماتلریگه کۉره، افغانستانده قریب ۱۴میلیون کیشی تۉییب طعاملنمسلیکدن اذیت چېکماقده. تشکیلات پراگنازیگه کۉره، جاري ییلده ۳.۷میلیون باله همده۱.۲میلیون حاملهدار و اېمیزیکلی عیال اۉتکیر تۉییب طعاملنمسلیک حالتیگه دوچ کېلهدی.
عیاللر اۉز جانیگه قصد قیلماقده، تنه اعضالری و فرزندلرینی ساتماقده
جهان آزیق-طعام دستوری مدیری مقالهسی نینگ دوامیده اوشبو تشکیلاتده مراجعت و شکایتلرنی قبول قیلووچی تیلفون لینيهسی موجودلیگینی، اونگه ییلیگه قریب ۱۴۰مینگته قۉنغیراق کېلیشینی یازگن.
اونینگ قید اېتیشیچه، اۉتگن ییل جونیدن دسامبرگچه افغانستاندهگی عیاللرنینگ اوشبو لینيهگه آغیر احوال و معمالری یوزهسیدن قیلگن قۉنغیراقلری ۶۰ فایزگه آشگن. اونینگ سۉزلریگه کۉره، اولر نینگ کۉپچیلیگی اۉز جانیگه قصد قیلیش حقیده اۉیلهگن.
آیلیف شوندهی یازگن: «اۉپیراتورلریمیزدن بیری اۉز جانیگه قصد قیلماقچی اېکنینی ایتگن بیر عیال بیلن صحبتلشدی. او بالهلرینی تۉیدیریش اوچون اۉزی نینگ طعاملنیشیدن واز کېچر اېدی، اما بالهلری بری بیر آچ حالده اوخلب قالیشردی».
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی رسميسی نینگ یازیشیچه، وضعیت شو درجهگه یېتگنکی، بو عیال و اونینگ اېری آغیر و تصور قیلیب بۉلمهیدیگن قرارگه کېلگن: «۱۲ یاشلی قیزلرینی گیاهوندلیککه بېریلگنی بیلن تنیلگن ۴۰یاشلی اېرکککه اېرته تورموشگه بېریش».
آیلیف قۉشیمچه قیلگن: «بیز بیلن نهفقط عیاللر، بلکه اېرککلر هم باغلنهدی. اولر عایلهلرینی آزیق-طعام بیلن تأمینلهی آلمهیاتگنی و بوندن کېلیب چیقهدیگن خۉرلیک حسسیدن اذیت چېکماقده. یقینده بیر آته عایلهسینی آزیق-طعام بیلن تأمینلش اوچون بویرهکلریدن بیرینی ساتگنینی ایتیب، بیز بیلن باغلندی. بوندهی درجهدهگی ناچارلیکنی بیز جهان آزیق-طعام دستوریده ایلگری هېچ قچان کۉرمهگنمیز».
جهان آزیق-طعام دستوری مدیری مقالهسیده مبلغ یېتیشمسلیگیدن تشقری، ژئوپولیتیکی مرکّبلیکلر هم افغانستاندهگی گومانیتار بحرانگه تأثیر کۉرسهتهیاتگنینی قید اېتگن.
او پاکستان و افغانستان چېگرهسی نینگ یاپیلگنی همده ایراندهگی اوروشنی مثال صفتیده کېلتیرگن.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی رسميسی نینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، پاکستان چېگرهسی ۲۰۲۵-ییل اکتوبریده یاپیلگن پیتده ۱۰ مینگ تُن مخصوص تۉییملی آزیق-طعام محصولاتی چېگرهدن اۉتیشنی کوتیب تورگن اېدی. اونینگ ایتیشیچه، بو مقداردهگی آزیق-طعام۱ میلیون ۱۰۰مینگ بالهنی آزیقلنتیریش اوچون یېترلی بۉلردی.
اونینگ سۉزلریگه کۉره، پاکستان چېگرهسی یاپیلگچ، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی یوکلرنی هرمز بۉغازی آرقهلی آلیب اۉتیشگه قرار قیلگن، بیراق اتیگی ایکّیته یوکنی یېتکزیشگه موفق بۉلگن و کۉپ اۉتمهی بو تأمینات یۉلی هم تۉختهگن.
آیلیف شوندهی دېگن: «یاردملریمیزنی مرکزي آسیا و خزر دېنگیزی آرقهلی، تۉقّیزته دولت حدودیدن اۉتکزیب، افغانستانگه یېتکزیشدن باشقه چارهمیز قالمهدی. بو یۉل اوچ آیگچه کېچیکیشلرگه سبب بۉلدی. بو آرهده اېسه، البته، بالهلر تۉییب طعاملنمسلیک عاقبتیده حیاتدن کۉز یومهیاتگن اېدی»
