کتابلر بیزنی اۉزگرتیرهدی. کتابلر بیزنی قوتقزهدی. مېن بونی بیلهمن، چونکه بو نرسه مېن بیلن یوز بېرگن. کتابلر مېنی قوتقزدی. شونینگ اوچون مېن ایشانهمن که، حکایهلر آرقهلی بیز اۉزگریشنی اۉرگنهمیز، همدرد بۉلیشنی اۉرگنهمیز و کاینات همده انسانیت بیلن ینهده چوقورراق باغلنهمیز.
“ایلیف شفق سۉزلریدن”
ایلیف شفق، اصل آتی ایلیف بیلگین. 1971 ییلی اکتوبر آیی نینگ 25. کونی فرانسه نینگ استارسبورگ شهریده توغیلگن. او تورک-بریتانیالیک؛ یازووچی، ایسیچی، عامهوی ناطق، سیاستچی و فعاللردن دیر. اونینگ آتهسی نوری بیلگین، اجتماعی پسکالوژی پروفیسوری، آنهسی اېسه کېینچهلیک دیپلومات بۉلگن شفق آتایمان دیر. آته-آنهسی اجرهلگنیدن سۉنگ، او آنهسی بیلن بیرگه انقرهگه قیتهدی و او یېرده آنهسی همده بوویسی قۉلیده اولغهیهدی. بو حقده اونینگ سۉزلری شوندهی دیر:
“ایکّی خاتین مینی بوییتدی: آنم و بوویم. 70لی ییللردهگی انقره اېدی. آنم تورموشگه چیققندن کېین، بیلیم یورتینی توتگمهدی. بیر مدتدن کېین اجرهلگن حالتی و بیر قیزچهسی بیلن فرانسهدن تورکیهگه کېلهدی. نه تصدیقی بار اېدی، نه پولی و نه بیر ایشی. اونگه نسبتأ قیلینیشی کېرهک بۉلگن اېنگ یخشی ایش-اونی تورموشگه بېریش اېدی. خاتین کیشی، اینیقسه اجرهلگن خاتین، یالغیز یشهی آلمهیدی. بیراق، مینینگ عنعنهوی بوووم بوندهی بیر ایشگه قرشی چیقدی.”
“مېن نبیرهمگه قرهیمن سېن اۉقیشینگه بار و اونی تمامله. دیپلومینگنی قۉلگه کېلتیر، و اېستهگن ایشینگه اېریش. اېنگ سۉنگّلریگچه هم سېنی قۉللب-قوتلهیمن.” دېگن سۉز و وعدهلری بیلن آنهم گه یاردم بېردی.
ایلیف شفق، 18 یاشیده سوی آتی تنلهیاتگنده، تورک تیلیده “تانگ” معنیسی بیلدیرهدیگن آنهسی نینگ آتینی اۉز آتیگه قۉشگن. او اۉسمیرلیک ییللرینی مادرید، عمان، استانبول، بوستون، میشیگان، آریزونا، جرمنیده و باشقه شهرلرده اۉتکزگن. ایلیف، “میدیل ایست تیکنیکل” بیلیم یورتیده خلقارا مناسبتلر یۉنهلیشیده تحصیل آلگن و کېینچهلیک اوتو (ODTÜ) نینگ خاتینلر تدقیقاتلری بۉلیمیدن ماسترلیک درجهسینی قۉلگه کیریتگن. شونینگدېک، سیاستچیلیک بۉییچه پیایچدی درجهسیگه اېگه دیر. ایلیف، تورکیه بیلیم یورتیده هم درس بېرگن. کېینچهلیک، امریکاگه کۉچیب، مونت حالیوک کالیجیده یا بیلیم یورتیده علمی خادم، میشیگان بیلیم یورتیده تشریف بویرگن پروفیسور و آریزونا بیلیم یورتیده یقین شرق تدقیقاتلری بوییچه پروفیسور بۉلیب ایشلهگن دیر. بویوک بریتانیاده 2018-2017 اۉقوو ییلی اوچون استی آن کالیجیده، آکسفورد بیلیم یورتی ترکبیدهگی قیاسی اروپا ادبیاتی بۉییچه وایدنفِلددهگی تشریف بویروچی پروفیسوری لوازیمیده فعالیت یوریتگن. شونینگدېک، او اوشبو کالیج نینگ فخری اعضاءسی حسابلنیب، هرت فورد کالیجی باشقروو کېنگشی تمانیدن علمی همکار اېتیب سیلنگن. او، ایسیچی بۉلگن همده بیر نېچه عامهوی اخبارات واسطهلریده مؤلف صفتیده فعالیت یوریتگن. ایلیف نینگ اېنگ دقت قیلگن موضوعلری اېسه؛ خاتینلر حقلری، آزچیلیکلر حقلری بۉلیب، سۉز اېرکینلیگینی قۉللب-قوتلهگن.
2025 ییل حالتیگه کۉره، اونینگ اثرلری آلتمیشگه یقین تیللرگه اوگیریلگن و بیر نېچته ادبی مکافاتلرگه هم نامزد بۉلگن. عینا شو ییل نینگ دسامبر آییده “رویال سوسایتی لیتیریچر” نینگ ینگی باشلیغی اېتییب تعیینلندی و بو لوازمنی بیرناردین ایوَریستو دن قبول قیلیب آلدی. “فینانشیل تایمز” اونی “تورکیه نینگ یېتکچی خاتین یازووچیسی دېب تعریفلهگن. اونینگ بیر نېچته اثرلری تورکیه و خلقارا مقیاسیده اېنگ کۉپ ساتیلگن کتابلردن بۉلگن. اونینگ: “استانبول نینگ حرامزادهسی”، “سېوگی نینگ قیرق قاعدهسی”، “حوا نینگ اوچ قیزی”، “بو غلطتی دنیاده 10 دقیقه و 38 ثانیه”، “یوقالگن درختلر آرالی” کبی رومانلری تورکیهدن تشقری باشقه یورتلرده هم سېویلیب اۉقیلهدی. ایلیف شفق نینگ اثرلریده استانبول شهری مهم اۉریننی اېگهلهیدی. اینیقسه شرق و غرب مدنیتی، توپلمدهگی خاتینلر اۉرنی و انسان حقلری کبی موضوعلر یاریتیلهدی. اونینگ رمانلریده ایریم سیاسی موضوعلر هم کېلتیریلگن. اۉرنک: بالهلر زوراوانلیگی و ارمنلر جنوسایدی کبی موضوعلر تورکیه مقاملری نظارتی آستیده بۉلیب، نهایتده بریتانیاگه کۉچیب کیتیشیگه سبب بۉلگن.
ایلیف شفق، سۉز اېرکینلیگنی طرفداری حسابلنهدی. شو اوچون هم او “فری سپیچ دیبت” دایرهسیده شوندهی دېگن:
“مېن انسانلر صفتیده بیزنی بیرلشتیرهدیگان جهتلرنی کۉرستیشگه کۉپراق قیزیقهمن. بیز بیر سیارهده یشهیمیز و آخر-عاقبت بیر خیل قیغو و قووانچلرنی اۉرتاقلشهمیز. مدنیتلر، دینلر و اتنیک گروهلر اۉرتهسیده خیالی دیوارلر قوریشگه ینه بیر خشت قۉشیشدن کۉره شو عمومیلیکنی کۉرستیش مهم.”
شفق، سیاسی قرهشلریده جمهور ریس اردوغاننی تنقید قیلگن و اونینگ دورینی تورکیهدهگی اقتدار باشقرووی کوچیگن دوری صفتیده تصویرلهگن. او 2014- ییلیده تیویتر ترماغی نینگ تورکیهده تعقیقلنگنیگه قرشی آچیق خطگه امضاء چېکن و شوندهی دېگن: “دیموکراسی نینگ اېنگ اساسی هستهسی…بوگونگی تورکیهده یۉق.” او، سۉز اېرکنلیگی، دیموکراتیک و مدنی حقلر تۉغریسیده کۉپ مراتبه فکر بیلدیرگن.
ایلیف شفق نینگ ایریم ساورینلری:
-1998 ییلیده پنهان اثری تورکیهده “بویوک رومی ساورنی” غالیبی بۉلگن.
-2000 ییلیده قرهش یا نگاه تورکیه یازووچیلری اویوشمهسی تمانیدن “اېنگ یخشی رومان” مکافتی
-2005 ییلیده “بیتلر قورغانی” اثریدن بویوک بریتانیادن مستقل خاریجی بدیعی اثر مکافاتی.
-2021 ییلیده یوقالگن درختلر آرالی- خاتینلر بدیعی ادبیات مکافاتی نامزدی، اوشبو اثر 2022 ییلیده ایدوارد استنفورد سیاحت ادبیاتی مکافاتلری نامزدی، ینه 2023 ییلیده بریتانیا کتاب مکافاتلری نامزدی بۉلگن.
-2025 ییلیده آسمانده دریالر بار اثریدن- یازووچیلر جمعیتی نینگ گوردین بوکِر والکِنو مکافاتی غالیبی
-2026 ییلیده اوشبو اثریدن دامینیک گوی بلِنکیت تمانیدن فرانس تیلیگه ترجمه قیلینگن، فرَگِنورد خارجی ادبیات مکافاتی غالیبیگه ایلندی.
قۉشیمچه قیلگنده ایلیف شفق؛ تایم، دی گاردِیَن، لَه ریپبلیکه، دی نیو یورکِر، دی نیو یورک تایم، دیر اشپیگل و نیو استیتسمن کبی نشرلر اوچون مقالهلر یازگن. او شونینگدېک، بیبیسی ورلد نیوز، ایرو نیوز و الجزیره انگلیش کانالریده مهمان و ایضاحلاوچی صفتیده تشریف بویریگن. ایلیف 2009 ییلیگچه، خبر تورککه اۉتیشیدن آلدین، او زمان گزیتهسی اوچون یازووچی بۉلیب ایشلهگن . بو گزیته فتح الله گولن بیلن علاقهدار دېب تانیلگن اېدی. ایلیف ایکّی مرته “تید گلوبل” معروضهچیسی بۉلگن و هر ایکّی سفر تیک توریب آلقیشلنگن.
“مېن بوگون هېچ بیر ستون یازر خاتین، اکادیمیسن یاکه بیر سیاستچی خاتننی کۉرگن اېمسمن که اېرککلر وظیفهلری حقیده یازسه یا سۉزلشسه. نېگه بوندهی سۉزلر بیز خاتینلر نینگ فکریمیزده کېلمهیدی؟ بو بیر طرفلیک یۉل. ایریم اېرکک یازووچیلر بو حقده هېچ قندهی تۉسیق کۉرمهی، خاتینلر حقیده بویروق آهنگیده یازهدیلر. دموکراسی هنوز اولغهیمهگن مملکتلرده، خاتینلر نینگ حد و چېگرهسی دایم اېرککلر تمانیدن تعیینلنهدی. در حقیقت بو بیلیملی اېرککلر تمانیدن عملگه آشیریلهدی. مدرن یا احتیاطلی اېرککلر فرق قیلمهیدی، ایکاو گروه موضوعگه بیر خیل قرهیدی. غرب اورگن آتی بیلن عملگه آشهدی می یاکه قوریش ویا سنتلر، عنعنهوی و مدرن اېرککلر آرهسیده حیرتلنرلی اۉخششلیک بار.”
